Wetenschap - 1 december 2017

Nieuwe hoogleraar onderzoekt arbovirussen

tekst:
Albert Sikkema

Jeroen Kortekaas, onderzoeker bij Wageningen Bioveterinary Research, is sinds 1 november buitengewoon hoogleraar Veterinaire Arbovirologie bij WUR. Hij gaat onderzoeken hoe arbovirussen van moeder naar foetus worden overgedragen en hoe deze virussen de hersenen infecteren.

©Bioveterinary Research

Arbovirussen zijn ziekteverwekkers die door insecten of teken worden overgedragen. Denk aan zika, blauwtong en het Schmallenberg virus. Kortekaas werkt in Lelystad vooral aan vaccinontwikkeling tegen arbovirussen die landbouwhuisdieren infecteren. Zo ontwikkelt hij vaccins tegen het Rift Valley fever virus, dat in Afrika grote uitbraken onder herkauwers en de mens veroorzaakt. Het virus zorgt bij dieren voor sterfte en abortus, terwijl geïnfecteerde mensen griep, ernstige hoofdpijn en hoge koorts ontwikkelen. Een klein deel van de geïnfecteerde mensen overlijdt aan de ziekte. ‘De muggen die dit virus overdragen in Afrika, zitten ook in Europa’, waarschuwt Kortekaas. ‘En het vee is zeer vatbaar voor het virus.’

Barrières
Diverse arbovirussen kunnen de hersenen van mensen en dieren infecteren en van moeder op foetus worden overgedragen. Zowel de hersenen als foetussen worden beschermd door barrières, die deze virussen weten te passeren. ‘Ik wil uitzoeken hoe ze dat doen.’ Samen met promovendus Judith Oymans gaat de kersverse hoogleraar onderzoeken hoe verschillende arbovirussen de hersenen en de foetus bereiken. Dat onderzoek doet hij in de zwaar beveiligde faciliteiten van Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad. ‘Mijn ultieme doel is om betere controlestrategieën tegen arbovirussen te ontwikkelen voor mens en dier.’

Schmallenberg
De afgelopen tien jaar zijn er veel nieuwe arbovirussen opgedoken in Europa, stelt Kortekaas, zoals het blauwtongvirus en het Schmallenberg virus in koeien, schapen en geiten. Soms gaat het om sluimerende virussen die plotseling een epidemie kunnen veroorzaken. Zo heeft de hoogleraar nu een nichtje van het Schmallenberg virus in beeld, het Shuni-virus, dat recentelijk in Israël is opgedoken.

Driehoek
Kortekaas ziet uit naar de samenwerking op de Wageningse campus. ‘Ik werk in de driehoek virus-mug-zoogdier. Mijn leerstoel is ondergebracht bij de leerstoelgroep Virologie van Monique van Oers, waar ook Gorben Pijlman werkt aan arbovirussen. Bij deze groep zit ook Richard Kormelink, die veel weet van arbovirussen bij planten. Verder ga ik samenwerken met Sander Koenraadt van de leerstoelgroep Entomologie, waar ze alles van de muggen weten. Deze combinatie van expertises maakt samenwerking op de campus heel interessant. Ik denk dat de verschillende groepen veel van elkaar kunnen leren.’ Elke maandag is Kortekaas in Wageningen te vinden.


Re:ageer