Wetenschap - 5 april 2018

Journal doet bodemkundige in de ban

tekst:
Roelof Kleis

Het bodemkundig journal Geoderma, onder leiding van hoogleraar Jan Willem van Groenigen, doet een collega-bodemkundige in de ban vanwege professioneel wangedrag. Het blad wil daarmee schoon schip maken.

© Elsevier

Het gaat om de Spaanse hoogleraar en prominent bodemkundige Artemi Cerdà. Hij werd een jaar geleden ontmaskerd voor het plegen van zogeheten citation stacking. Als reviewer drong hij er stelselmatig bij auteurs op aan om referenties op te nemen naar artikelen van hemzelf of journals waar hij mede leiding aan gaf. Op die manier poetste hij zijn citatiescores en de impact factor van ‘zijn’ journals op.

Openheid
Ook Geoderma, waar Van Groenigen (hoogleraar Soil Biogeochemistry) hoofdredacteur is, was slachtoffer van dit wetenschappelijk wangedrag. Cerdà bekende geen schuld, maar trok zich wel terug uit de redacties van de betrokken bladen. Vervolgens bleef het stil. Te stil, vindt Van Groenigen. Volgens hem is er te weinig openheid van zaken gegeven over wat er precies is gebeurd, hoe dit jarenlang kon gebeuren en wat voor maatregelen je kunt nemen om citation stacking in de toekomst te voorkomen.

Met een opmerkelijk editorial geeft de redactie van het blad op initiatief van Van Groenigen nu een stevig signaal af. In het blad is een lijst opgenomen van alle door Cerdà’ s wangedrag getroffen artikelen en de onterechte citaties daarin. Van Groenigen roept de andere bladen op om het voorbeeld te volgen. Bij Geoderma gaat het in totaal om 13 artikelen en 83 onterechte referenties. Dat is relatief weinig ten opzichte van collega-bladen, omdat Cerdà bij Geoderma geen leiding gaf maar alleen manuscripten reviewde.

Het is een nachtmerriescenario en druist in tegen alles waarvoor ik sta in de wetenschap
Jan Willem van Groenigen

De naam van Cerdà wordt overigens niet genoemd, maar van Groenigen bevestigt dat het om hem gaat. ‘We wilden voorkomen dat de indruk ontstaat dat onze actie persoonlijk is bedoeld, dat we hem persoonlijk schade willen toebrengen. Dat is niet de motivatie hierachter. We willen vooral duidelijkheid scheppen over wat er is gebeurd en dat dat absoluut niet kan. Het afgelopen jaar hoor ik met name van jonge wetenschappers dat ze het idee hebben dat je met dit gedrag weg kunt komen. Dat is dodelijk voor de wetenschap.’

Jan Willem van Groenigen
Jan Willem van Groenigen

Geoderma gaat overigens nog een flinke stap verder dan openheid geven. De redactie roept alle getroffen bladen op om Cerdà voorlopig niet meer als auteur, reviewer of editor toe te laten. Daarmee wordt feitelijk een ban uitgesproken. Van Groenigen erkent dat dit een vergaande en ongebruikelijke stap is. ‘Het is een nachtmerriescenario en het druist in tegen alles waarvoor ik sta in de wetenschap. Maar het is uit nood geboren. Cerdà vindt dat hij niets verkeerd heeft gedaan en verdedigt zijn acties zelfs in het openbaar. We kunnen hem dus niet meer vertrouwen.’

Ethische richtlijnen
Volgens Van Groenigen is het juridisch in de haak wat Geoderma doet. ‘Van onze uitgever Elsevier hebben we de verzekering gekregen dat dit kan. We verbieden Cerdà niet om zijn beroep uit te oefenen. We vragen hem alleen zijn beroep uit te oefenen volgens de ethische richtlijnen die we al jaren hanteren. Zodra hij dat doet is hij weer welkom. Er zijn bovendien nog tijdschriften genoeg waarin hij kan publiceren. Ik denk overigens dat de facto veel tijdschriften hem al min of meer in de ban hebben gedaan. Dan is het eerlijker om het expliciet uit te spreken, te zeggen waarom je dat doet en wat er moet gebeuren om het weer ongedaan te maken.’

Lees meer:

Re:acties 1

  • midou

    Very nice, good starting point.
    But you are only talking about using the position of editor that Cerda used to increase its own citation count or to increase the impact factor of the journal. You do not mention the coercive citation scheme of Cerda and the others, called a citation cartel:
    For example Keestraa, who actively participated. She had 76 citations per year in 2014, and 1210 in 2017... She is not a victim but fully part of the citation cartel. She received about most of her citations in 2017 from 5 or 6 different authors only.
    What about Agata Novara, who also was part of the citation cartel ? She even received the best young scientist award, after Paulo Perreira. The award was given by...the members of the cartel.
    Please also check other people who are still actively doing the same, for example Jesus Rodrigo-Comino, PhD student with 500 citations in 3 years. He is almost exclusively cited by Cerda the cartel members. Also check another Massimo Prosdocimi, PhD student with 600(!) citations in 3 years’ time. Cited mainly by Cerda and the others.
    Jesus Rodrigo Comino:
    https://scholar.google.es/citations?user=lbofSPsAAAAJ&hl=es

    Massimo Prosdocimi:
    https://scholar.google.es/citations?user=QUFNr04AAAAJ&hl=es

    So there are plenty of Cerdas, it's too easy to say that it's all Cerda's fault. He is part of a cartel with several members. So be consistent and ban also the other cheaters!


Re:ageer