Wetenschap - 7 maart 2018

‘Grote grazers moeten weg uit Oostvaardersplassen’

tekst:
Stijn van Gils
51

Jarenlang hield ecoloog Frank Berendse zich stil in de discussie over de grote grazers in de Oostvaardersplassen. Nu laat de emeritus-hoogleraar Natuurbeheer en plantenecologie zich uit: hij vindt dat de vrij levende kuddes van heckrunderen, konikpaarden en edelherten weg moeten.

© Shutterstock

Waarom komt u hier nu mee?
‘Ik dacht tot nu toe altijd: de teloorgang van de natuur in het agrarische gebied is veel erger, laat ik mij daar op focussen. Maar de stervende dieren halen bij het brede publiek het draagvlak voor natuurbehoud onderuit. Ook is de biodiversiteit in het droge deel van de Oostvaardersplassen hard achteruit gegaan. Ooit was het droge deel een schitterend natuurgebied met nachtegaal en paapje. Nu is het een desolate vlakte met brandgans, kolgans en grauwe gans. Dat zijn ook mooie soorten, maar die zie je ook op heel veel andere plekken. De bijzondere soorten zitten alleen in het moerasgebied waar de grote grazers niet kunnen komen.’

Is het niet zonde om zo’n experiment te beëindigen? Twee van uw promovendi zijn nota bene gepromoveerd op de ontwikkeling in het gebied.
‘In 1983 was het idee dat er onder invloed van grote grazers een parkachtig landschap met stekelige struiken en groepjes bomen zou ontstaan. Ik vond dat een interessante gedachte en Frans Vera is bij mij gepromoveerd op dat idee. Later heeft mijn promovendus Perry Cornelissen veel onderzoek gedaan naar de ontwikkeling in het gebied. We zien dat die voorspelde ontwikkelingen niet plaatsvinden. Naar alle waarschijnlijkheid zal dat ook niet meer gebeuren. De bodem is zo voedselrijk, dat de kiemplanten van sleedoorn of meidoorn worden afgevreten of – bij een lagere begrazing - snel worden overschaduwd door hoge kruiden en grassen.’  

Dus helemaal geen grazers meer?
‘Het is jammer om zo’n  Serengeti-achtig landschap te verliezen. Maar goed, het kan zo niet langer en wat er nu is, heeft weinig met natuur te maken. Dus mijn voorstel: ja, ze kunnen er maar beter helemaal uit. In plaats daarvan kunnen we het droge deel onder water laten lopen, zodat het moerasgebied veel groter wordt. In dat moerasgebied kunnen we vlonderpaden aanleggen. Mensen kunnen die prachtige natuur dan veel beter beleven, zonder het te verstoren.’

Hoe reageren uw collega’s?
‘Ik heb één woedende e-mail gehad waarin staat dat ik er niks van begrepen heb, maar ik krijg veel meer steun, zelfs van boswachters van beheerder Staatsbosbeheer.’

lees ook

Re:acties 51

  • Bas metzemaekers

    Respect ! Frank Berendse , professor in hatuurbeheer ! De leermeester van Frans Vera ! Je moet diep door het stof om zulke uitspraken in de media te doen !! Maar mensen maken fouten ! Geef ze toe , en probeer ze te herstellen . Maar kijk niet de andere kant op en blijf bij je gelijk .

    Reageer
    • Tom Meijer

      Het was geen fout, zo werkt wetenschap niet. Dit beleid was bedoeld om een hypothese te testen. De test pakt negatief uit voor die hypothese dus het experiment kan beëindigd worden.

  • Herman van den Berg

    Staatsbosbeheer zal echt niet toegeven dat het een mislukt project is geworden en er fouten zijn gemaakt . Er zal na al dat dierenleed gezegd worden , we hebben er van geleerd.......ik zeg niets meer

    Reageer
  • Nynke

    Wat eigenlijk te weinig naar voren komt bij al deze reacties, is dat het gebied nu te klein is. Indertijd was er een plan om een mooie verbindingszone aan te leggen, zodat de dieren makkelijker zouden kunnen migreren. Dat is wat er in ieder geval mis is gegaan. Verder zou het mij prachtig lijken als de wolven, die nu schaars worden gespot in NL hier een stek zouden kunnen vinden. Dan worden automatisch de zwakkere dieren uit hun lijden verlost. En het zou heel fijn zijn als mensen een genuanceerde mening kunnen plaatsen i.p.v. op emoties gestoelde reacties. Bovendien, als een experiment nog niet eerder is uitgevoerd, is het lastig te voorspellen hoe het uiteindelijk uit zal pakken. Daarvoor moeten juist experimenten worden uitgevoerd. En weten al die emotionele mensen dat op de Veluwe bv. vele populaties in toom kunnen worden gehouden doordat er elk jaar een substantieel deel wordt afgeschoten? Ook hier speelt dat wij als mens alles veel te veel vanuit ons perspectief willen zien.

    Reageer
    • Aad

      Het was al heel snel duidelijk dat dit experiment gedoemd was om te mislukken, echter alle bewijzen en protesten werden door Frans Vera en zijn discipelen onder de mat van "natuurlijke processen geveegd". En ja ik weet wat er op de Veluwe gebeurt omdat daar ook geen natuurlijke vijanden zijn moet de mens ingrijpen. Gelukkig maar anders was de Veluwe nu ook een maanlandschap c.q. kadaverpark. Trouwens ik ben geen voorstander van dierenexperimenten, maar dat is een andere discussie.

    • Tom Meijer

      Nog voordat dit experiment begon waren er al archeologen en paleontologen van verschillende disciplines (palynologen, vertebratologen, malacologen) die de ideeën van Vera volledig onderuit haalden. Hij heeft dit met schouderophalen voorbij laten gaan. Het experiment in de Oostvaarders Plassen was gebaseerd op die verkeerde ideeën en had daarom nooit gestart mogen worden. Het is zo langzamerhand ook uit de praktijk wel gebleken dat die paleontologen gewoon gelijk hadden. Het is tijd om het te stoppen.

  • JM Reinek

    Zo jammer dat het zo lang heeft moeten duren voor , behalve de hele Nederlandse bevolking, iemand deze lijdensweg en fout project, ook in de gaten krijgt en de mond open trekt....ik ben benieuwd hoe netjes men dan met de dieren om zal gaan die nuweer uit deze armoede worden gehaald

    Reageer
  • Mieke van Erp

    Respect voor deze man, hij geeft toe dat het een mislukt project is. Nu Staatsbosbeheer nog.

    Reageer
  • Mona

    Wat een lul. Moet je nou gestudeerd hebben om dit niet (eerder) te hebben zien aankomen.
    Een aantal stuks wild in 'het wild' uitzetten met hekken eromheen!!! We hebben het nog niet eens over de inteelt in de populatie gehad. En dan nu ineens goed zijn omdat deze lul het toegeeft. En gelijk het project een andere twist gaan geven met meer water ofwel moerasgebied.Hebben we eerst voor veel geld de flevopolders droog gelegd gaan we nu weer alles onder water zetten. Is er nu niemand die een muggenplaag ed ziet aankomen. In landen om ons heen zijn ook al de muggen gespot die gevaarlijke ziektes veroorzaken. Dus ja hé laten we dit een gebied openstellen voor dit ongedierte. Ik woon in een gebied in Nederland waar je in de zomer niet kan buiten zitten vanwege de blinde mug/daas of heel geleerd gezegd Tabanidae . Zo dat moest ik even kwijt

    Reageer
  • Dirk v Klink

    Het duurt effe en het kost wat maar dan weet je wat elke veehouder dit soort fouten kan voorspellen .

    Reageer
    • Tom Meijer

      Maar veehouders houden zich met heel andere zaken bezig dus zij zijn hier niet de deskundologen.

  • Door hajos

    Eindelijk een gewaardeerd expert die toegeeft dat experiment mislukt is. Nu de daad bij het woord voegen en een oplossing voor de grote grazers, opluchting maar nu doorzetten!!!!

    Reageer
  • Paulien

    He he eindelijk iemand die niet de kop in het zand steekt maar logisch na denkt.

    Reageer
  • D.Visser

    De zienswijze van een emeritus hoogleraar natuurbeheer zal toch bijdragen, mogelijk leidend zijn, in de stappen die provincie en staatbosbeheer dienen te ondernemen. Een compliment voor deze openheid van dhr. Berendse in deze kwestie!

    Reageer

Re:ageer