Wetenschap - 29 februari 2016

Goudjakhals gespot op de Veluwe

tekst:
Roelof Kleis
1

Camera’s van Wageningen UR hebben een goudjakhals vastgelegd op de Veluwe. Het is de eerste keer dat dit dier in ons land is waargenomen.

Dat gebeurde al op vrijdag 19 februari. Om vijf uur in de ochtend liep het dier door de cameraval, legt ecoloog Edgar van der Grift van Alterra uit. Hij is projectleider van een studie naar terreingebruik door hoefdieren. Waar dat is wordt angstvallig verzwegen. 'We willen geen gedoe in het gebied. We hopen het beest nog vaker te spotten. Bovendien is het op uitdrukkelijk verzoek van de terreinbeheerder zo afgesproken.'

De vondst werd na het weekeinde overigens pas ontdekt toen een student de geheugenkaart van de camera's uitlas. Op de zwartwit-beelden is een hond-achtig dier te zien. De beelden zijn voorgelegd aan diverse jakhalzen-experts die er volgens Van der Grift met 100 procent zekerheid de goudjakhals in herkennen. Binnen Europa is dit dier aan een opmars bezig. Aanvankelijk kwam het dier alleen voor op de Balkan en in Griekenland en Turkije. Inmiddels is de soort met een opmars bezig. De meest nabije melding komt uit de omgeving van Frankfurt.

Hoe het dier in ons land is terechtgekomen is voorlopig nog onduidelijk. Van der Grift: ‘Het dier kan op eigenkracht ons land zijn binnengewandeld, maar het kan ook zijn dat het is ontsnapt of illegaal is uitgezet. Op dit moment proberen we DNA-materiaal van het dier te vinden, zoals uitwerpselen of haren. Dat kan meer inzicht geven over de herkomst van het dier.’ In het kader van het lopende onderzoek zijn tientallen cameravallen in het gebied opgesteld. Tot dusver is het dier nog maar een keer gespot.

De goudjakhals is een alleseter. Hij jaagt op hazen, konijnen, knaagdieren, reptielen, amfibieën en vogels, maar eet ook vogeleieren, fruit en afval. De soort leeft in zeer uiteenlopende gebieden. Hij komt voor in onder meer steppen, bossen en moerassen, maar schuwt ook het cultuurlandschap niet.

Re:acties 1

  • Gertjan Altena

    Misschien zijn er in Nederland al heel wat meer goudjakhalzen dan die ene eind februari 2016 op de Veluwe? Zelf heb ik er ook eentje gezien in de Bisonbaai begin november 2015 met zonsondergang. Het was bij de achteruitgang. Als je vanaf de Bisonbaai komt heb je eerst een onverhard paadje en na 50 m wordt dat een asfalt weggetje. Aan het begin daarvan stond de goudjakhals.
    Ik kon makkelijk tot op 5 m dichtbij komen voordat het beest onrustig werd. Ik ben zelfs tot op 3 m gekomen. Hij of zij was eigenlijk helemaal niet schuw maar wel oplettend. Ik dacht eerst dat het een vos was maar wel een beetje een rare. Bijna helemaal zandkleurig met wat grijs. Ik dacht eerst ook dat het een oude vos was maar dat bleek bij beter kijken toch niet zo. Deze vreemde vos had ook geen grote mooie vossenstaart maar een hangende onopvallende staart. Het beest had wel opvallend rode ogen alsof hij de hele nacht door had gehaald. Ik praatte tegen hem of haar alsof het een jong hondje was en dat beviel wel. Het beest was zelf ook wel een beetje nieuwsgierig.
    Dit duurde een minuut of 10. Toen vond ik het zelf wel mooi geweest. En wou ik rustig doorfietsen. Maar de jakhals ging toen ook maar dezelfde kant uit. En bleef een meter of 5 voor mij uit lopen maar hield mij wel goed in de gaten. Opvallend was de zeer soepele lichte tred. Echt atletisch met een slank lichaam. Deze beesten moeten ook makkelijk grotere afstanden af kunnen leggen. Halverwege stopten we nog een keertje maar even later gingen we weer verder. Na ruim 100 m komt het asfaltweggetje bij een hek waar je doorheen moet. Daar keek de jakhals nog rustig om naar mij en verdween toen naar links in het hoge gras.
    Alles bij elkaar heeft de ontmoeting ongeveer 15 minuten geduurd. Omdat het zo'n vreemd beest was ben ik op internet gaan zoeken. En daaruit kon ik maar een conclusie trekken dat het een goudjakhals was. Dat heb ik wel aan vrienden verteld maar nergens doorgegeven omdat ik geen bewijs had en omdat het nogal onwaarschijnlijk is omdat Nederland nogal ver van Hongarije ligt wat het dichtst bij zijnde leefgebied van de goudjakhals is.
    Maar nu er op de Veluwe ook een waarneming gedaan is kom ik er toch maar mee naar buiten. Als mensen in het rivierengebied en de Ooijpolder in het bijzonder, wat beter opletten en gerichter gaan kijken worden er misschien wel meer waarnemingen gedaan. Ik zou het niet vreemd vinden als deze beesten vanuit Hongarije zijn komen lopen. De uiterwaarden van grote rivieren zijn ook in andere landen de laatste jaren vaak natuurlijker ingericht. En daarmee een mooi leefgebied en verspreidingsweg voor goudjakhalzen geworden.
    Het deel van de Bisonbaai waar ik mijn waarneming deed is een oud weiland wat verwilderd is met hoog gras en allerlei kruiden. Maar daar zit je ook naast de Waal, naast een kleine nevengeul waarvan de oevers dicht begroeid zijn plus de Bisonbaai natuurlijk. De Bisonbaai is een onderdeel van de Gelderse Poort en dat is een groot natuurgebied waar ruimte zat is voor meerdere roedels goudjakhalzen. Misschien zijn ze er al langer maar denken mensen gewoon dat ze vossen zien?
    Mijn waarneming is natuurlijk geen officiële omdat ik geen bewijzen heb. Maar ik heb dat beest wel heel goed kunnen bekijken en ik twijfel er niet over. Dit was een goudjakhals. Als er nu meer waarnemingen worden gedaan wint mijn verhaal aan geloofwaardigheid. En kan het wellicht tot een serieus onderzoek leiden. En als we hier ook goudjakhalzen hebben is dat natuurlijk vooral erg leuk.
    Eigenlijk is het zelfs nog leuker. De goudjakhals is een ongevaarlijke mini wolf, een grote boze wolf light. En dat past beter dan echte wolven bij de publieksvriendelijke Nederlandse pannenkoekenhuis natuur.

    Reageer

Re:ageer