Wetenschap - 12 oktober 2015

Europese topuniversiteiten eisen open access

tekst:
Hoger Onderwijs Persbureau
1

Kerstmis is voorbij, stelt een groep van 21 vooraanstaande Europese universiteiten. Onderzoeksgeld zou niet langer in de zakken van commerciële uitgevers moeten verdwijnen.

Tot de zogeheten League of European Research Universities behoren onder meer de universiteiten van Oxford en Cambridge, maar ook de Universiteit Utrecht, de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam.

In een gezamenlijk pamflet wijzen ze op Harvard University, die enkele jaren geleden de kosten van wetenschappelijke tijdschriften te hoog noemde. Als de rijkste universiteit ter wereld de kosten te hoog vindt, hoe kunnen Europese universiteiten de abonnementen dan nog betalen, vragen ze zich af.

Ze omarmen het ideaal van open access: wetenschappelijke artikelen zouden voor iedereen gratis toegankelijk moeten zijn, terwijl wetenschappers slechts een redelijke vergoeding betalen om in de tijdschriften te publiceren.

De universiteiten roepen de Europese Commissie op om open access af te dwingen. Ook hopen ze dat Nederland het onderwerp op de agenda wil zetten van de Europese Raad van Ministers. Het Nederlandse EU-voorzitterschap gaat van start op 1 januari en duurt een half jaar.

Universiteiten, bibliotheken, onderzoeksfinanciers, overheden en uitgevers zouden samen knopen moeten doorhakken om helderheid te scheppen, vindt LERU. Zo zouden eventuele embargoperiodes (het aantal maanden dat een tijdschrift een artikel achter een pay-wall mag zetten) zo kort mogelijk moeten zijn.

Ook moet worden voorkomen dat ‘hybride’ tijdschriften straks aan ‘double dipping’ doen: abonnementsgeld innen en daarbovenop geld ontvangen voor het gratis toegankelijk maken van nieuwe wetenschappelijke artikelen.

LERU maakt een petitie van zijn statement en gaat handtekeningen verzamelen. Die zouden in de eerste helft van 2016 moeten worden aangeboden aan de Portugese Eurocommissaris voor wetenschap en innovatie Carlos Moedas en aan de vertegenwoordiger van het Nederlandse voorzitterschap.

Vandaag werd ook bekend dat de redacties van een groep tijdschriften in de taalwetenschappen het heft in eigen handen hebben genomen en voortaan in open access gaan werken.

Re:acties 1

  • Burger

    Open Access betekent dat de onderzoekers die willen publiceren daarvoor moeten gaan betalen. Dat is dus helemaal niet open. Wie cash heeft, kan een paar pagina's in een vooraanstaand journal kopen.

    Wat open is aan Open Access is dat de lezer niet meer hoeft te betalen. Dat heeft deze namelijk al gedaan door belasting te betalen. Met dat geld is het onderzoek gedaan.

    Maar... wie betaalt die abonnementen van die journals nu? Dat zijn alle universiteiten samen. Ik lees in dat pamflet dat een jaarabonnementje een slordige 40.000 euro kost. Dat is heel veel, maar het zorgt er wel voor dat iedereen artikelen mag insturen, zonder daarvoor te hoeven betalen. Alle universiteiten ter wereld sluizen dus tonnen belastinggeld per jaar door naar uitgevers, maar met Open Access wordt dat niet anders. Die journals moeten natuurlijk gewoon geld verdienen.

    Open access voor lezers is een charmant idee, maar denk je echt dat mensen daardoor massaal die bladen gaan lezen? Nee hoor. Ze wachten wel op het wetenschapskatern van hun krant of ze lezen over de onderzoeksresultaten in een begrijpelijk geschreven populair-wetenschappelijk magazine. Als men het al leest.

    Reageer

Re:ageer