Wetenschap - 3 oktober 1996

Monica Tiel

1

Monica Tiel

Systeemanalist Onderwijs- en onderzoekbeleid

Haar roepnaam is Mo. Haar beroep is systeemanalist, een wereld waarin tot voor kort mannen de boventoon voerden. Ze hield van onverwachte, impulsieve, snelle wendingen in haar leven en carriere. Maar nu ze samen met haar vriendin twee kinderen heeft, is stabiliteit belangrijker dan avontuur.


Monica Tiel is geboren en getogen in Amsterdam. Na het vwo deed ze Bedrijfsinformatica op het heao. In 1984 studeerde ze af en kwam bij de administratieve afdeling van De Bijenkorf terecht. Ik dacht altijd dat ik Amsterdam nooit zou verlaten. Amsterdam, dat heeft toch alles, daar kan alles. Maar twaalf jaar geleden, ik was toen 23, was ik met een vriendje op vakantie in Schotland en daar werd ik hevig verliefd op een Finse vrouw. Het was een schok, want tot dan toe had ik me nooit bewust gerealiseerd dat ik lesbisch was. Een vaag gevoel, vroeger al, maar dat had ik altijd weggestopt, ik wilde dat eigenlijk niet."

Een ingrijpende ontdekking, die tot gevolg had dat ze na een paar maanden baan en huis opgaf en naar Finland vertrok. Ik ben zuinig van aard en had flink gespaard en ik kon me wel even redden. Ik trok in bij Ippe, mijn vriendin, en ging op zoek naar een baan. Dat was niet eenvoudig. Ik heb van alles gedaan toen mijn spaargeld op was. Schoongemaakt in hotels, vis verkocht op de markt."

Na een half jaar wist ze aan de universiteit van Kuopio in Midden-Finland een baan te krijgen. Een klein soort rekencentrum. De baan werd voor mij gecreeerd. Ik heb daar systemen voor de administratie en voorraden opgezet, zoals wij die hier aan de Landbouwuniversiteit hebben. Ik had als Amsterdammer daar een bepaalde status, ze kijken wel tegen je op. Alles uit West-Europa was goed, al gaat Finland in ontwikkeling vooruit sinds de val van het communisme. Ze waren natuurlijk totaal op de Sovjet-Unie gericht".

De Finnen op haar afdeling namen haar gastvrij op, brachten graag hun Engels in praktijk, dus duurde het enige tijd voor Mo de moeilijke Finse taal enigszins beheerste.

Maar het blijft toch een klein, zeer afgelegen land en homoseksualiteit is daar iets waarvan je zelfs het woord niet hardop mag uitspreken. Heel moeilijk, er is daar veel verborgen homoseksualiteit. Als het Finse equivalent van het COC een keer per twee maanden een bijeenkomst organiseerde - mannen en vrouwen zijn daar min of meer in een club - gebeurde dat ergens in een afgelegen gelegenheid, zodat niemand uit Kuopio je kon zien binnengaan! Een keer heb ik daar een akelige ervaring opgedaan. Toen we na afloop van zo'n gezellige avond naar huis wilden gaan, bleken alle autobanden te zijn doorgesneden! Maar de groep wilde er geen politiezaak van maken, want dan kwamen ze in de publiciteit."

Uit de kast

Niemand durft daar uit de kast te komen. Ik had er op de universiteit geen problemen mee en was er open over, maar al waren ze heel ingenomen met mijn werk, dat werd mij wel kwalijk genomen. Als ik met je praat, denkt iedereen dat ik ook lesbisch ben, zei een lesbische collega tegen me. Dat was moeilijk te verteren voor mij. Finnen zijn bijzonder gesloten; ik ben juist een prater. Het is inmiddels een jaar of negen geleden en de dingen zijn ook in Finland in een stroomversnelling geraakt."

Na twee jaar besluit ze naar Nederland terug te keren. Ze komt in Nijmegen in een vrouwenwoongroep terecht en vindt een baan bij een softwarebureau. Ik had in de woongroep als enige een fulltime baan en het was er geweldig; als ik thuis kwam was er gekookt!"

Van 1986 tot 1991 werkt ze bij het softwarebureau. Mijn branche is sowieso een mannenwereldje, al begint daar nu gelukkig enige verandering in te komen. Ik moest keihard werken om mijzelf te bewijzen; het viel niet mee. Ik heb wel ontdekt dat vrouwen veel slechter kunnen bluffen dan mannen. Mannen kunnen veel gemakkelijker doen alsof ze iets kunnen. Zet een man achter een computer en hij zal direct van alles proberen. Een vrouw vraagt eerst hoe het moet. Je onzekerheid tonen in een mannenwereld is absoluut fout."

Ze besluit dat ze niet geschikt is voor de harde mannenwereld van de software en verdwijnt een poosje naar Zuid-Amerika. Weer terug in Nijmegen meent ze een andere richting te moeten kiezen. Ze volgt een technische opleiding bij de Stichting vrouwen en techniek en vindt werk bij de vrouwenmeubelwerkplaats in Oosterhout. Daar leerde ik mijn huidige partner Fre kennen."

Vastheid

Ze reizen samen acht maanden door Nepal en Indonesie en weten dan dat zij zich samen willen vestigen. Mo Tiel is in die periode ernstig aan het onderzoeken wat ze nu eigenlijk wil en wie ze is. Goed, ik ben lesbisch. Een hele belangrijke constatering. Door Fre vond ik genoeg rust om vastheid te willen en niet zo van hot naar her te springen."

In 1991 solliciteert Tiel bij de Landbouwuniversiteit en komt bij Planning, dat later met andere afdelingen fuseert tot OOB, Onderwijs- en onderzoeksbeleid. Haar afdeling telt zestien mensen. Ik ben nu informatiedeskundige. Op dit moment zijn wij bezig een model te bedenken waarin de gegevens over het onderwijs, die nu overal verspreid zijn, op een centrale plek kunnen worden opgeslagen. Vanuit dit model kan Studentenzaken de studiegids maken, niet alleen in boekvorm maar ook elektronisch. Maar het is ook nodig voor de roostering van het onderwijs door Studentenzaken en voor de capaciteitsberekening van OOB."

De laatste jaren heeft ze meer verantwoordelijkheid gekregen. Zo regelt ze de standaardisering van de kantoorautomatisering. In juli 1997 moet het hele bestuurscentrum op Windows en Word zijn overgestapt. Daarvan doe ik de coordinatie. Ik heb het advies geschreven en ben voorzitter van het gebruikersplatform van het bestuurscentrum. Het jaarverslag coordineer ik ook. Ik werk voornamelijk met mannen, maar het is leuk dat van de vier beleidsmedewerkers van de onderwijsinstituten er nu drie vrouwen zijn. Nu nog een vrouwelijke voorzitter van het college van bestuur! Ik heb het hier erg naar mijn zin, maar dat zou het nog leuker maken".

In haar kamer in het bestuurscentrum staat een foto van twee jonge kinderen. Dat is Bram, drieenhalf jaar, en dit is Sofie, van anderhalf. Mensen zijn soms verbaasd dat Bram mijn kind is. Maar je was toen toch niet zwanger?, zeggen ze dan. Dan is het altijd even lastig om ze de situatie uit te leggen. Fre en ik besloten dat we kinderen wilden. Adoptie is voor homoparen verboden, dus hebben we een andere oplossing gevonden. Van twee goede vrienden, ook een homopaar, is een de vader van onze kinderen. We kozen voor zelf-inseminatie, dat is de eenvoudigste manier. Bram is van Fre, Sofie is van mij. Ze hebben dus wel bloedbanden; dat wilden we zo."

Gezin

Er is lang en breed over nagedacht en gesproken en het was heus niet gemakkelijk, want de partner van Koen, de vader van onze kinderen, was aanvankelijk bang dat hij erbuiten zou komen te staan, omdat wij drieen die band met de kinderen hebben. Uiteindelijk heeft hij toch zijn toestemming gegeven. Het is een proces dat zich moet ontwikkelen. Maar het is goed gegaan, wij zijn erg gelukkig met ons gezin. Fre en ik hebben dezelfde opvattingen over opvoeding. We hebben goede regelingen getroffen met werk en oppas. En de kinderen hebben ons zelf namen gegeven, MammaFre en MamMo. Leuk he?"

Natuurlijk horen we wel negatieve geluiden. Dat de vader eisen zal gaan stellen, bijvoorbeeld. Maar daar zijn we niet bang voor. Hij is trots op de kinderen, maar vindt het prima dat hij ze niet hoeft op te voeden. Voor hen beiden is het een verrijking van hun leven, zonder de echte ouder-kindproblemen. Aanvankelijk dacht ik dat er geen verschil zou zijn tussen mijn gevoelens voor Bram en die voor een eigen kind, maar daarin heb ik mij vergist. De band met een eigen baby is toch nauwer. Maar ik houd van beiden evenveel en of ik ooit onderscheid zal maken tussen die twee, zal de tijd wel leren. Ja, nu weten alle mensen hier hoe de vork in de steel zit. Maar dat moet dan maar. Ik doe er niet geheimzinnig over."

Re:acties 1

  • Martine

    He Monica , weet je nog dat je bij Nereus hebt geroeid ?
    Judith van Schaik en ik proberen je te bereiken .
    Ik weet niet of je dit ooit gaat lezen .
    Laat ons anders even wat weten .
    Groet ,
    Martine Govers
    govers@casema.nl

    Reageer

Re:ageer