Nieuws - 1 april 2020

Kaart luchtvervuiling zegt niets over uitstoot stikstof boeren

tekst:
Albert Sikkema

De luchtvervuiling in Nederland is fors gedaald door de coronacrisis, constateerde het KNMI vorige week. Zijn daarom verkeer en industrie de belangrijkste veroorzakers van de stikstofcrisis, zoals boerenactivisten beweren? Nee, het KNMI mat geen ammoniakuitstoot van de boeren.

©Screenshot NOS

De NOS toonde vorige week twee plaatjes van het KNMI waarop de luchtverontreiniging boven Nederland te zien is, gemeten door de Europese satelliet Sentinel. Vorig jaar februari kleurde Nederland helemaal rood door de luchtverontreiniging, dit jaar maart zien we alleen enkele lichtroze plukjes verontreiniging boven ons land. Volgens het KNMI is de luchtverontreiniging met 20 tot 60 procent afgenomen door de maatregelen vanwege de coronacrisis.

Boosdoener
Boerenactivisten, onder wie voormalig bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen van WUR, grepen dit nieuws aan om twijfel te zaaien over het aandeel van boeren in de stikstofcrisis. Hoe kan de stikstofdepositie 20 tot 60 procent lager zijn terwijl de boeren gewoon door produceren? ‘Is landbouw dan toch niet de grote boosdoener?’, twitterde Dijkhuizen.
Toch wel, stelt stikstofhoogleraar Wim de Vries van WUR. 'Het KNMI toont de uitstoot van NOx: stikstofverontreiniging die vooral door industrie en verkeer wordt veroorzaakt. De ammoniakuitstoot, de stikstof-emissies van de boeren, is niet zichtbaar op dat beeld.'

Welke sectoren zijn verantwoordelijk voor de daling van luchtvervuiling?
‘Vooral het buitenland, want er waait veel minder NOx Nederland binnen vanuit Duitsland en België. Daarnaast dalen de emissies van de Nederlandse sectoren die voor NOx-uitstoot zorgen, met name weg- en luchtverkeer.’

Zorgen weg- en luchtverkeer voor meer stikstofuitstoot dan we dachten?
‘Nee, dat kun je niet zeggen. Zowel in Duitsland als Nederland is het lucht- en wegverkeer zeer sterk afgenomen. Aangezien dat de voornaamste bronnen zijn van NOx, is een reductie van 40 procent (gemiddelde van 20-60 procent) zeer wel mogelijk. De bovengrens van 60 procent lijkt me teveel.’

De boeren waren de afgelopen weken flink aan het mesten / gieren, rook ik. Toch weinig effect van te zien?
‘De kaarten van het KNMI gaan om NOx, niet om ammoniak (NH3). Ook andere Nederlandse onderzoekers hebben al aangegeven dat de KNMI-beelden niets zeggen over de stikstofuitstoot van de boeren. Zie bijvoorbeeld deze factcheck.’