Wetenschap - 6 maart 2008

Zwerfkei kan concurreren met grafsteen

Een graf op de Limburgse natuurbegraafplaats Bergerbos.
Een graf op de Limburgse natuurbegraafplaats Bergerbos.

Foto: William van der Veen

Er is een markt voor natuurbegraafplaatsen in Nederland, zo constateren William van der Veen en Meintje Jonkman, deeltijdstudenten Tuin- en Landschapsinrichting bij Van Hall Larenstein. Uit hun afstudeeronderzoek blijkt dat natuurbegraven nog onbekend is. Zodra mensen er echter van horen, raken ze geïnteresseerd.
In Nederland is nog maar één echte natuurbegraafplaats, in Limburg. Daar worden mensen op milieuvriendelijke wijze begraven in een groene omgeving. Een natuurgraf wordt niet gemarkeerd door een traditionele grafsteen, maar door een boom, zwerfkei of kunstwerk van natuurlijke materialen. Het fenomeen is rond 1993 ontstaan in Groot-Brittannië. Inmiddels zijn daar meer dan tweehonderd green cemeteries.
In opdracht van adviesbureau Genius Loci hebben Van der Veen en Jonkman de mogelijkheden in Nederland op een rijtje gezet. Geen van de 184 respondenten in hun onderzoek had ooit gehoord van natuurbegraven. Toch zegt bijna 55 procent dat het idee hen aanspreekt. Een kwart van de respondenten geeft aan waarschijnlijk of zeker voor natuurbegraven te willen kiezen, terwijl een derde het niet weet. Grafmonumenten als een zwerfkei of boom worden hoger gewaardeerd dan een traditionele grafsteen.
Van der Veen verwacht dat bij een grootschalig marktonderzoek zal blijken dat er nog meer mensen warmlopen voor natuurbegraafplaatsen. ‘Ons marktonderzoek is niet representatief omdat we daar onze eigen zakelijke en privénetwerken uit het noorden en noordoosten van het land voor hebben ingezet. Mensen op het platteland zijn traditioneler, daarom denk ik dat er in de Randstad bijvoorbeeld meer interesse is voor natuurbegraafplaatsen.’
Ook bij natuurorganisaties is natuurbegraven nog onbekend, bleek uit de enquête die de studenten hielden onder diverse beheerders van natuurgebieden en landschappen. ‘Opvallend was bijvoorbeeld de reactie van Landschap Overijssel, die totaal niet bekend was met het onderwerp maar er nu, naar aanleiding van ons onderzoek, in wil duiken’, schetst Van der Veen.
De standpunten die de organisaties innemen, variëren sterk. De één ziet geen rol voor zichzelf weggelegd bij de aanleg en exploitatie van natuurbegraafplaatsen, terwijl anderen er wel mee aan de slag willen. Van der Veen: ‘Er zit totaal geen lijn in. Bij de meeste organisaties ontbreekt beleid, alleen Staatsbosbeheer heeft tot nu toe beleid op papier gezet.’
SBNL, een stichting voor particulier en agrarisch natuurbeheer, heeft als enige al plannen voor een natuurbegraafplaats, bij het Groningse Reiderwolde. Van der Veen ziet verder mogelijkheden voor gemeentelijke natuurbegraafplaatsen. ‘Het is een kwestie van tijd voordat er meer natuurbegraafplaatsen worden opgericht.’

Re:ageer