Wetenschap - 1 januari 1970

Zwak wortelstelsel ui wijst de weg naar topopbrengst

Zwak wortelstelsel ui wijst de weg naar topopbrengst


,,De zwakke plek van de ui, dat zijn de wortels’’, zegt dr Chris Kik van
Plant Research International. ,,De ui heeft niet zoveel wortels, en
bovendien geen wortelharen. In de reguliere landbouw zorgen boeren met
kunstmest voor een hoge opbrengst, maar in de biologische landbouw is dat
geen optie. Vandaar dat we op zoek zijn gegaan naar manieren om uien van
sterkere wortels te voorzien.’’
Kik begeleidde de Braziliaanse aio dr Paulo Eduardo de Melo bij zijn
promotieproject. Daarin keken de onderzoekers eerst naar verschillende
uienrassen. Tevergeefs. ,,Oude rassen hadden wel een beter wortelstelsel’’,
zegt Kik. ,,Maar niet goed genoeg.’’
Daarom keken de onderzoekers naar een wilde verwant van de ui: Allium
fistulosum, de stengelui. ,,De fistulosum heeft wel goede wortels’’, zegt
Kik. ,,We kregen die alleen niet meer in de ui gekruist. Een directe
kruising tussen ui en stengelui was niet mogelijk. Dus gebruikten we de
Allium roylei als een omweg. Om genen van stengelui naar ui over te brengen
maakten we eerst een kruising tussen de fistulosum en de roylei, en de
hybride die hier uit ontstond kruisten we tenslotte met de ui."
Echt nieuwe uien hebben de onderzoekers niet gemaakt. ,,We hebben alleen de
kennis verzameld waarmee de veredelaars op voort kunnen bouwen’’, aldus
Kik. ,,We hebben een genetische kaart gemaakt, waarmee kwekers kunnen
beoordelen of hun uien goede wortels zullen hebben. Dat bleek verrassend
eenvoudig, want de eigenschappen zitten op één of twee genen.’’
En passant beantwoordden de onderzoekers de vraag hoe de Nederlandse ui
ondanks zijn zwakke wortels, toch zo goed presteert in de biologische
landbouw. In de biologische landbouw levert een hectare toch nog zo’n
veertig ton uien op. ,,We ontdekten dat dit het werk was van mycorrhiza
schimmels, een groep van bodemschimmels die in symbiose leeft met uien’’,
zegt Kik. Dat was verrassend, want onderzoekers hebben altijd gedacht dat
de Nederlandse bodem zoveel fosfaat bevat dat die schimmel er niet toe
doet.
Het zat echter anders in elkaar, ontdekten Kik en De Melo. Door in
vervolgexperimenten de schimmel toe te voegen aan grond waar uien op
groeiden, konden de onderzoekers de opbrengst met maar liefst vijftig
procent verhogen. Die ontdekking heeft het ministerie van LNV ertoe
gebracht om voor de komende vier jaar onderzoek te financieren om de
effecten van de schimmels in de biologische landbouw verder te bestuderen.
|
W.K.
Paulo Eduardo de Melo promoveerde op 29 oktober bij prof. Evert Jacobsen,
hoogleraar in de Plantenveredeling.

Fotobijschrift:
Nederlandse ui doet het ondanks zijn zwakke wortels goed in de biologische
landbouw | foto G.A.

Re:ageer