Wetenschap - 5 juli 2001

Zuid-Afrikaanse townships

Zuid-Afrikaanse townships

Maikel van Niftrik, vijfdejaars Milieuhygi?ne, specialisatie Gezondheidsleer

"Ik heb in de negen maanden dat ik in Kaapstad, Zuid-Afrika zat eerst een stage en vervolgens een afstudeervak gedaan. Voor de stage was ik een soort ambassadeur voor de Wereld Gezondheids Organisatie. Ze wilden een onderzoek opzetten naar de arbeidgezondheidsomstandigheden in de townships van Kaapstad en ik moest het project introduceren, met plaatselijke overheden praten, presentaties en workshops geven.

Daarna werkte ik voor het afstudeervak bij een 'zwarte' universiteit, als vrijwel enige blanke. De geschiedenis van de apartheid is dan wel voorbij, maar de sociaal-economische apartheid bestaat nog steeds. Kort gezegd: blanken zijn rijk en zwarten arm. Blanken kunnen dus ook naar duurdere universiteiten, waardoor er nog steeds blanke en zwarte universiteiten bestaan. In het begin voel je je duidelijk anders. Maar het went, en ik heb er veel ontzettend veel lol gehad.

In de townships, ghetto's voor de zwarte inwoners van Zuid-Afrika die tijdens de apartheid zijn gevormd, hebben we de omstandigheden waarin mensen werkten onderzocht. Je moet bedenken dat de grote zaken en winkels in het centrum zitten en de townships aan de rand. De meeste inwoners hebben geen geld om te reizen, zitten dus ge?soleerd en kunnen onder andere om die reden geen werk vinden. Er spelen ook andere problemen, bijvoorbeeld Aids. Wat je altijd hoort, dat ??n op de drie Zuid-Afrikanen besmet is met HIV, is 'slechts' een gemiddelde. In deze bevolkingsgroep is het eerder acht op tien. Het is een vreemd idee om te bedenken dat die hele township binnen twintig jaar waarschijnlijk uitgestorven zal zijn.

Goed, terug naar het onderzoek: veel mensen hebben zelf een bedrijfje opgezet om een inkomen te genereren. Dan moet je denken aan een kapperszaakje of een winkeltje. Ik heb een vragenlijst gemaakt en een groep Afrikaanse studenten getraind. Die zijn vervolgens de townships ingegaan om de enqu?tes af te nemen. Er werd gevraagd hoeveel ongelukken waren gebeurd, wat voor soort ziektes er waren en of er doden waren gevallen op de werkplek. Ik ben nog bezig om de gegevens te analyseren, maar wat al wel duidelijk blijkt, is dat in de informele sector - de 'illegale' werkplekken - tien keer zo veel ongelukken gebeuren en honderd keer zoveel ziektegevallen voorkomen.

Zuid-Afrika is een land van uitersten. Aan de ene kant is het ontzettend mooi, met mooie natuur en rijkdom. Aan de andere kant zie je er ook het slechtste, de armoede en krottenwijken. In het begin kon ik daar moeilijk mee leven, nu denk ik er iets subtieler over. Ik ging ervan uit dat rijke mensen automatisch gelukkig waren en de armen ongelukkig. Dat is niet per definitie zo. De armen zijn vaak sociaal veel rijker dan de rijke blanken."

Clarieke Hidden

'Vreemd idee: die hele township is binnen twintig jaar waarschijnlijk uitgestorven'

Re:ageer