Wetenschap - 5 oktober 2006

Zonder quota meer melk minder boeren

Als het systeem van melkquota wordt afgeschaft zal de Nederlandse melkproductie fors uitbreiden. Maar het aantal bedrijven neemt met eenderde af. Dat voorspelt het LEI na onderzoek dat het instituut deed op verzoek van minister Veerman van LNV.

Veerman wilde weten of vervroegd afschaffen van de melkquota – in 2009 in plaats van in 2015 - een optie is. De vraag is relevant omdat de melkprijzen waarschijnlijk gaan dalen, naar verwachting met vijf procent, als de Europese exportsubsidies voor melkproducten verdwijnen. Melkveebedrijven zullen de prijsdaling willen opvangen met schaalvergroting. Maar juist schaalvergroting is op dit moment lastig door de hoge kosten van melkquota.
Het LEI berekende dat als de quota al in 2009 worden opgeheven de melkprijzen nog sterker dan verwacht zullen dalen. De quota beperken immers de productie en dus het aanbod. Zonder quota dalen de prijzen daardoor niet met vijf procent, maar met vijftien procent in 2015.
Toch kan de Nederlandse zuivelsector er wel bij varen. Dat komt omdat in Nederland melk goedkoper geproduceerd kan worden dan in andere delen van Europa, en omdat Nederland een sterke zuivelindustrie heeft. In Nederland kan de melkproductie groeien van 11 naar 13 miljard liter per jaar. De totale Europese melkproductie zal niet veel stijgen, omdat elders in Europa productie verdwijnt.
Bedrijven die nu al groot zijn, zullen als het systeem van melkquota vervroegd wordt afgeschaft nog verder uitbreiden. Gemiddeld worden bedrijven dan twee keer zo groot en gaan ze een miljoen liter melk per jaar produceren. Naast een forse groei van het aantal koeien, zal ook de productie per koe nog toenemen. Die schaalvergroting vraagt om meer areaal voedermaïs, wat vermoedelijk ten koste zal gaan van de akkerbouw.
Het aantal melkveebedrijven zal daarentegen afnemen als de quota worden afgeschaft, omdat de kleinere bedrijven het zullen afleggen door de lagere melkprijs. Van de nu 22 duizend bedrijven zijn er dan in 2015 nog 13 duizend over.

Re:ageer