Organisatie - 27 januari 2011

Zo snel mogelijk... weg bij VHL

Van Hall Larenstein voert de strijd tegen de studie-uitval op. Door geheide studiestakers zo vroeg mogelijk de deur uit te werken, hoopt VHL de schade voor student en instelling te beperken.

12-studieuitval-VHL-Miesjel.jpg
Studie-uitval is onvermijdelijk. Altijd zullen er studenten zijn die na een aantal colleges ontdekken dat de studie toch niets voor hen is. Te moeilijk. Of hun interesse is verschoven naar een andere discipline. Geen probleem, je mist een jaartje en gaat weer fris aan de slag met de volgende opleiding. Ernstig wordt het pas wanneer een student er na twee, drie, vier jaar of nog later de brui aan geeft. Dat betekent om te beginnen een verliespost voor de hogeschool, die maar deels betaald krijgt voor haar investering in de afvaller. Maar het is vooral rampzalig voor de student zelf. Die heeft financieel immers nauwelijks nog de mogelijkheid om een doorstart te maken met een nieuwe studie.
Dat probleem wordt nijpender nu langstudeerders vrijwel zeker extra collegegeld moeten gaan betalen. Met minder beurs en meer collegegeld wordt een overstap voor laatstoppers nog moeilijker. Voor Van Hall Larenstein is dat een extra reden de aanpak van studie-uitval hoog op de agenda te houden. Van alle eerstejaars die in 2008 begonnen met hun studie bij VHL, stopte ruim 17 procent in het eerste jaar. Dat is bijna 2 procentpunt hoger dan het landelijk gemiddelde, zo blijkt uit cijfers van de hbo-raad. Gedurende de hele studie zal ongeveer 23 procent het bijltje erbij neergooien, conform het landelijke gemiddelde.
Volgens decaan Tom Wiggers van VHL Wageningen gaan er veel verschillende oorzaken schuil achter die cijfers. Ziekte kan een oorzaak zijn bijvoorbeeld. Een andere oorzaak is dat studenten het tweede jaar worden ingeloot voor de studie van hun keuze, en daarop hun 'tijdelijke' studie vaarwel zeggen. Waar de aanpak van VHL-opleidingen zich volgens hem vooral op richt is de grote groep voor wie de studie of te moeilijk is, of voor wie de opleiding niet de inhoud biedt die de student ervan verwacht had.
Propedeusejaar verzwaard
De aanpak van VHL bestaat uit verschillende elementen: goede voorlichting, strakke begeleiding en een stevig onderwijsprogramma in het eerste jaar van de studie. Sommige studies hebben de lesstof in het eerste jaar expres verzwaard. Zoals Tuin- en landschapsinrichting in Velp. In de propedeuse wordt veel aandacht besteed aan specifieke vakken als sierplantenkennis en ontwerpvaardigheden. Waarnemend opleidingsdirecteur Johan Meurs: 'De vakkenindeling is zo opgezet dat studenten die de opleiding niet aankunnen, dat in het eerste jaar al beseffen. Na afronding van de propedeuse is er zo goed als geen studie-uitval.'
Ook de grote opleiding Diermanagement in Leeuwarden heeft besloten tot een strengere selectie in het eerste jaar. Drie modules met enkele struikelonderdelen zijn verplicht gesteld. Als deze modules niet zijn gehaald, volgt een negatief bindend studie-advies. De maatregel leidt tot een grotere uitval onder eerstejaars, die is gestegen van 26 naar 31 procent. 'Maar de uitval in de hogere jaren is nagenoeg nul', aldus opleidingsdirecteur Hans Hardus.
'Door te filteren voorkom je ook dat je in vervelende dilemma's terechtkomt, bijvoorbeeld rondom de genadezesjes die iedereen pijn doen', schetst Hardus. De maatregel is niet alleen ingevoerd vanuit rendementsoverwegingen, benadrukt hij. 'Plezier in het onderwijs vind ik aanzienlijk belangrijker. Studenten van mindere kwaliteit beïnvloeden de anderen.'
Of Diermanagement voorloopt? Hardus noemt het een luxe om te kunnen selecteren. 'Kleinere opleidingen troetelen langer met studenten. Dat komt door het marktgerichte denken in het onderwijs. We worden afgerekend op targets en productie, niet op kwaliteit.' Hardus vreest dat dit probleem alleen maar groter wordt met de nieuwe kabinetsplannen omtrent langstudeerders . 'Het staat haaks op hetgeen docenten beweegt. Er is niks mooier dan studenten opleiden. In sectoren als de zorg en het onderwijs zou de kwaliteit leidend moeten zijn.'
Een ander instrument in de strijd tegen studiestaken is de begeleiding van studenten. 'De eerste twee jaar wordt bij alle studenten de vinger aan de pols gehouden, niet alleen bij studenten met slechte resultaten', meldt senior beleidsmedewerker Ben Schulte. 'Vanaf het eerste begin krijgen ze een goed zicht op het beroepenveld en op de rol die ze daar zelf in gaan spelen. Vroeger hadden we nog wel studenten die 'iets met dieren' wilden. Nu weten ze dat ze met onze opleidingen vooral in het management bezig zijn.'
Voorlichting
Maar de hogeschool probeert ook realistische verwachtingen te scheppen door een goed beeld van de opleiding en het werkveld neer te zetten tijdens open dagen en meeloopdagen en in de folders. Toch blijft het lastig voor een 17-jarige met een havo-diploma in zicht om de toekomst uit te stippelen. 'Je zou tegenwoordig maar moeten kiezen', verzucht decaan Tom Wiggers. 'Je moet eerst door de mooie namen heen prikken. Iedere instelling huurt een reclamebureau in en het gaat er voornamelijk om zoveel mogelijk hits te krijgen op internet met zo fancy mogelijke woorden.' Dat is dus precies de reden waarom VHL veel informatie aan de poort verstrekt, wil hij maar zeggen. 'Bij Equine, leisure and sports denken mensen soms dat ze veel met paarden bezig zijn, maar je ziet vier jaar lang bijna geen paarden. Dat vertellen we van tevoren, om teleurstellingen te voorkomen.'    
Gesprekken over ┬şstudiekeuze
Intakegesprekken zijn mogelijk een goed middel om studie-uitval te voorkomen, schreef de commissie Veerman in haar advies over het hoger onderwijs uit 2010. De motivatie van toekomstige studenten kan dan worden getoetst en verkeerde beeldvorming mogelijk gecorrigeerd. Enkele maanden later bleek uit onderzoek van het Kohnstamm Instituut dat studiekeuzegesprekken inderdaad positief uitwerken. Ze verkleinen de kans op uitval en vergroten de binding met de opleiding.
De VHL-opleiding Tuin- en Landschapsinrichting is nu, als proef, ook begonnen met studiekeuzegesprekken. Waarnemend opleidingsdirecteur Johan Meurs: 'In de entreegesprekken kunnen we waarschuwen voor het gevaar van een verkeerde inschatting. Zo proberen we studenten binnen te krijgen die de studie aankunnen.'

Re:ageer