Wetenschap - 28 mei 2019

Zo benutten we de zee in 2050

tekst:
Tessa Louwerens
3

Hoe zien de Europese visserij en aquacultuur er over dertig jaar uit? En welk onderzoek is nodig om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op die toekomst? Onderzoekers van Wageningen Marine Research zochten het uit.

Meer dan 70 procent van het aardoppervlak bestaat uit water © Shutterstock

Luc van Hoof, onderzoeker Europese Onderzoeksontwikkeling bij Wageningen Marine Research, coördineerde het onderzoek. Hij en zijn collega’s vroegen 92 Europese belanghebbenden, onder wie mariene biologen, beleidsmakers, ondernemers en natuurbeschermers, om tijdens enkele meerdaagse sessies te brainstormen over de manier waarop de mens in 2050 omgaat met de zee. ‘We hebben vier verschillende toekomstscenario's bedacht die reëel zijn, maar wel ver uit elkaar liggen’, zegt Van Hoof.

We richten ons nu vooral op het land om het voedselvraagstuk op te lossen. Door de zee duurzaam te benutten, ontlasten we landbouwgronden en zoet water.
Luc van Hoof, onderzoeker Europese Onderzoeksontwikkeling bij Wageningen Marine Research

De moraalridders
Volgens het eerste scenario is er in 2050 een Europees beleid voor duurzame (kleinschalige) visserij en kwekerij. Consumenten vinden het belangrijk dat er verantwoord met de oceaan wordt omgegaan. Milieubewegingen en kleinschalige visserijgroepen hebben veel invloed op het publieke debat. Kennis wordt breed gedeeld en iedereen heeft toegang tot informatie. Wetenschappers helpen bij de ontwikkeling van producten met een lage milieu-impact en zoeken naar nieuwe materialen en plantaardige producten, zoals microalgen en zeewier. Er is veel aandacht voor diergezondheid en welzijn.

Eigen toko eerst
Door een economische crisis is de politiek vooral bezig met crisismanagement, aldus het tweede scenario. Er is geen onderlinge samenwerking tussen de EU-lidstaten. Die kampen met een tekort aan voedsel en beconcurreren elkaar bij het gebruik van de zee. Er is verder weinig vraag naar kennis en de mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek zijn beperkt. Onderzoek richt zich vooral op het verhogen van de voedselzekerheid, bijvoorbeeld door technologieën te ontwikkelen voor voedselverwerking en aquacultuur. Ook wordt geprobeerd om ‘nieuwe’ eetbare soorten te identificeren.

EUtopia
Europees en nationaal beleid zijn volgens scenario drie op elkaar afgestemd. Consumenten zijn de drijfveer achter de ontwikkelingen op het gebied van de voedselproductie. Mensen zijn hoogopgeleid en bewust bezig met gezondheid en milieu. Het gaat goed met het zee-ecosysteem: het aantal soorten is toegenomen als gevolg van de klimaatverandering, hoewel het slechter gaat met sommige soorten, zoals tong. De wetenschap heeft veel aandacht voor duurzame visserij. Er zijn kweekprogramma’s om soorten te herstellen. Verder bedenken onderzoekers hoe bijproducten het best kunnen worden benut, bijvoorbeeld als (dier)voeding of in de farmaceutische industrie. Zeewier wordt een belangrijke bron voor voedsel, biobrandstof en bio-plastics.

Europa heeft volgens alle mogelijke toekomstscenario’s baat bij verbeterde aquacultuur. © Shutterstock
Europa heeft volgens alle mogelijke toekomstscenario’s baat bij verbeterde aquacultuur. © Shutterstock

Fort Europa
Europa heeft in het vierde scenario de grenzen dichtgegooid en de zee wordt maximaal geëxploiteerd. Met het ecosysteem gaat het nog goed, maar het staat wel onder druk. Onderzoek is bijna volledig privaat gefinancierd en geldschieters zijn de eigenaren van de kennis. Onderzoeksprogramma’s richten zich vooral op langetermijnbescherming van voedselbronnen en manieren om de lidstaten te motiveren zich aan duurzame visserijdoelstellingen te houden. Er komt minder voedsel uit de zee. Vissers proberen dit te ondervangen door te investeren in nieuwe technieken en boten. 

Beter benutten
De geschetste scenario’s zijn gebaseerd op de Europese situatie, maar zijn volgens Van Hoof ook wereldwijd van toepassing. De belangrijkste boodschap is volgens hem dat we de mogelijkheden van oceanen nu onvoldoende benutten. ‘We richten ons nu vooral op het land om het voedselvraagstuk op te lossen. Door de zee duurzaam te benutten, ontlasten we landbouwgronden en zoet water.’

Zo komt in alle scenario’s naar voren dat er behoefte is aan het verbeteren van aquacultuur door bijvoorbeeld vis te kweken op open zee, aan aandacht voor zeewierproductie en aan minder complexe managementsystemen. Die onderwerpen staan dus in de onderzoeksagenda die de onderzoekers op basis van de vier scenario’s hebben opgesteld voor COFASP, een door de EU gefinancierd onderzoeksnetwerk gericht op het verbeteren van de mariene economie. De studie is ook gepubliceerd in Marine Policy: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308597X17308618

Lees ook:

Re:acties 3

  • Ton Dekker

    Ja, laat de dieren in die zeeën maar gewoon met rust, en probeer desnoods alleen de zee in beperkte mate als zeebouwgebied voor planten te gebruiken. Dan kan de druk op het vasteland van Nederland, om me nu hiertoe te beperken, wat afnemen. Maar dan moeten we Nederland natuurlijk ook niet langer als een soort werkplaats blijven beschouwen waar je onbeperkt economisch kunt 'groeien' en desnoods van elders arbeidsmigranten kan aantrekken enz., enz., enz.

    Reageer
    • Piet Elenbaas

      Waar blijft de economie van nul groei en wordt het beschikbare voedsel verdeeld over mensen onderling en overige soorten (nooit nog een orka, bruinvis, luipaard met een buik (obesitas) aangetroffen) enz.. enz...

  • VissenHoeftNiet

    En de zee gewoon met rust laten? Scenario 5, zou dat een goede uitkomst zijn om de zee te onderhouden? Lullo's?

    Reageer

Re:ageer