Wetenschap - 5 februari 2016

Zenders verraden ‘hotspots’ van witte haaien

tekst:
Hilde de Laat

Het met nieuwe technieken zenderen van witte haaien helpt gebieden met veel haaien te lokaliseren. Dit is de eerste stap in het beschermen van deze bedreigde diersoort.

Witte haai met satellietzender. Foto: Phillip Colla

Witte haai met satellietzender. Foto: Phillip Colla

Dit vertelde onderzoeker Oliver Jewell, promovendus bij het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), gisteren op de wetenschapsdag van onderzoeksschool WIAS.

Jewell legde uit dat het bespioneren van haaien moeilijker is dan bij welk ander dier. Radio- en satellietsignalen werken namelijk niet onder water. En in tegenstelling tot zeehonden die boven water ademen, komen haaien nauwelijks naar het wateroppervlak. De zendergegevens van haaien kunnen dus niet worden doorgestuurd.

Akoestische zenders bieden dan uitkomst. Een gezenderde haai die langs een ontvanger zwemt, wordt zo geregistreerd. Maar deze ontvangers hebben een klein bereik. Daardoor is deze methode niet inzetbaar op open zee. Toch hebben de akoestische zenders resultaten opgeleverd.

Zo worden de haaien vaak gezien in gebieden met veel zeehonden. Door de meetgegevens van beide diersoorten te vergelijken blijkt dat zeehonden zich vaak in het zeewier of riffen verstoppen. Juist op de plaatsen waar de zeehonden rif- of zeewierloze plekken oversteken valt de haai aan. Dit gedrag werd pas bekend na het zenderen van deze dieren.

Jewell test momenteel nieuwe zenders die de beweging, diepte en temperatuur van de haai meten. Er worden zelfs videobeelden gemaakt, zodat het gedrag nog beter kan worden bestudeerd. Deze nieuwe zenders volgen de haai op grotere afstand. Daardoor kunnen de haaien-hotspots nauwkeuriger bepaald worden.

Op die manier kan de witte haai regionaal beschermd worden, over de landsgrenzen heen. Dat is hard nodig, want de witte haai is door de International Union for Conservation of Nature (IUCN) geclassificeerd als kwetsbaar. In onze oceanen zwemmen naar schatting nog zo’n 3500 witte haaien; dat is minder dan het aantal tijgers in het wild.

Oliver Jewell sprak op de wetenschapsdag van de onderzoeksschool WIAS voor dieronderzoek. Deze bijeenkomst wordt jaarlijks georganiseerd voor en door PhD-studenten van de verschillende onderzoeksgroepen. Met een opkomst van 130 bezoekers was de organisatie erg tevreden.


Re:ageer