Wetenschap - 29 januari 2009

ZWANEN MET VOGELPEST

Het Productschap Pluimvee en Eieren is verbijsterd over een veldproef van ecologie-instituut NIOO en de Erasmus Universiteit. Onderzoekers hebben zestien zwanen besmet met een ongevaarlijk vogelgriepvirus en gaan via een zendertje na of de trekvogels ziek worden en het virus verspreiden. Het productschap vreest dat het virus kan muteren naar een hoogpathogene variant. Is die zorg terecht?

Prof. Mart de Jong, hoogleraar Kwantitatieve veterinaire epidemiologie, verwacht niet dat de geïnfecteerde zwanen een uitbraak van vogelpest veroorzaken. ‘Ze zijn geïnjecteerd met een laagpathogeen H4-virus. Dit komt van nature voor bij trekvogels en er is nooit aangetoond dat H4-virussen hoogpathogeen worden voor pluimvee. Je kunt die mogelijkheid niet voor honderd procent uitsluiten, maar de kans is miniem.’
Het verwondert De Jong wel dat het productschap niet is betrokken bij de afweging vooraf. ‘Bij zo’n onderzoek moet je het maatschappelijk belang van de pluimveesector meewegen. Waarschijnlijk was daaruit echter dezelfde conclusie getrokken, namelijk om wel toestemming te verlenen.’
De Jong verwacht overigens geen opmerkelijke resultaten. ‘Dergelijke laagpathogene virussen zijn wijdverbreid onder trekvogels, dat weten we al. Het onderzoeksvirus zal zich verspreiden onder trekvogels en wellicht krijgen de onderzoekers beter inzicht in hoe dat gebeurt. Maar wat je wilt weten is: kan het hoogpathogene H5N1 virus zich verspreiden via trekvogels? Daar kom je met dit onderzoek niet achter, want je kunt de resultaten met H4 niet extrapoleren naar H5N1. Een hoogpathogeen virus gedraagt zich heel anders dan een laagpathogene variant.’
Zo vermoeden sommige veterinaire onderzoekers dat het H5N1-virus zich vanuit China via trekvogels heeft verspreid en in bijvoorbeeld Frankrijk een uitbraak van vogelpest heeft veroorzaakt. Als je die hypothese wilt toetsen, moet je dat uittesten met H5N1, zegt De Jong, maar dat is uiteraard niet mogelijk. ‘Ik kan me voorstellen dat een ecoloog van NIOO wil weten hoe een vogelgriepvirus zich gedraagt in een populatie zwanen. Maar het leert je niets over de verspreiding en bestrijding van de dierziekte vogelpest, want daar gaat het om hoogpathogene H5- of H7-virussen.’

Re:ageer