Wetenschap - 23 september 2010

Yakult op recept

Bacteriedrankjes, zoals Yakult en Vifit, veranderen de activiteit van honderden genen in de darm. Die veranderde genenactiviteit vertoont soms grote overeenkomst met die van bepaalde medicijnen. Dat kan nieuwe kansen bieden om probiotica in te zetten tegen bepaalde aandoeningen.

Een kudde lactobacillus
Dit concluderen artsen, microbiologen en genexperts van de Universiteiten van Maastricht en Wageningen, het UMC St. Radboud in Nijmegen en NIZO food research,  in een vorige week gepubliceerde studie in het vooraanstaande tijdschrift PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences).
Communicatie
Mensen en Lactobacillus bacteriën, die met miljarden in probiotische bacteriedrankjes voorkomen, onderhouden een innige relatie waar beide partijen baat bij hebben. De bacteriën leven van de voedingsstoffen in de darm, terwijl ze hun gastheer tegelijkertijd helpen bij de vertering. Zoals in elke relatie is een goede communicatie essentieel. In het geval van mens en probiotica verloopt die dialoog op moleculair niveau. 'Het is al een tijdje bekend dat Lactobacillus bacteriën de activiteit van honderden genen in darmcellen kunnen veranderen', vertelt auteur Michiel Kleerebezem, van het NIZO food research en Laboratorium voor Microbiologie. 'We vroegen ons af of die  veranderde activiteit van genen in relatie konden brengen met eerder gerapporteerde gezondheidsbevorderende effecten.'
Medicijnen
Om daar achter te komen kregen zeven proefpersonen elke twee weken een ander bacteriedrankje, of een controledrankje zonder bacteriën, toegediend. Zo werden drie bacteriedrankjes getest. Zes uur na inname haalden artsen een klein stukje van het darmslijmvlies weg, waarin zij de activiteit van duizenden genen analyseerden.
Die resultaten vergeleken de onderzoekers met  een database, waarin de genexpressie-effecten van talloze medicijnen zijn opgeslagen. 'De reacties op de bacteriedrankjes bleken vaak sterk te lijken op die van bepaalde medicijnen, zoals onder andere anti-oxidanten, bloeddrukverlagers en ontstekingsremmers', vertelt Kleerebezem. 'Mogelijk dat bacteriedrankjes een rol kunnen spelen bij het ontwikkelen van nieuwe of alternatieve gezondheidstherapieën.' 

Darmproblemen
Betekent dit dat de medicijnen de deur uit kunnen en we in plaats daarvan bacteriedrankjes kunnen gaan drinken? Volgens de onderzoeker is dat zeker niet het geval. 'Medicijnen hebben vaak een sterke werking en zijn actief vanuit het bloed, en werken dus op het hele systeem. Probiotica hebben een milder en meer locaal effect op de darm, licht hij toe. 'Daar ligt dan ook waarschijnlijk de beperking voor hun toepassing.' Toch zijn er wel klinische toepassingen te bedenken voor de bacteriedrankjes. Kleerebezem: 'Marathonlopers krijgen tijdens wedstrijden vaak darmproblemen door een verminderde doorbloeding van de darm. Ons onderzoek suggereert dat zij wel eens baat zouden kunnen hebben bij een flesje probiotica.

Re:ageer