Wetenschap - 1 januari 1970

Woekerende lianen in het regenwoud van Kameroen

Woekerende lianen in het regenwoud van Kameroen

Woekerende lianen in het regenwoud van Kameroen

Suly Mutsaers bracht drie jaar van zijn jeugd door in Kameroen. Tweeƫneenhalf jaar geleden keerde hij voor zes maanden terug voor onderzoek naar lianen in het regenwoud. Tegen het einde van zijn verblijf sloeg het noodlot toe. Mutsaers kreeg malaria en bloedwormen infecteerden zijn lichaam


Lianen belemmeren bomen in hun groei, door ze af te knellen en licht te ontnemen. Ook bij het vellen zorgen ze voor ellende: zaagt een houtexploitant een boom om, dan sleuren de lianen omliggende bomen mee. Tot voor kort zagen exploitanten dit niet als probleem. Er was immers regenwoud genoeg en naar schade aan het woud kraaide geen haan. Maar steeds meer exploitant willen een certificaat van duurzaamheid, omdat de vraag naar duurzaam geteeld hout stijgt. Volgens een van de exploitatieregels die dan gelden, moet de toegebrachte schade aan het bos beperkt blijven

In dit licht begon Mutsaers zijn onderzoek naar lianen in het Kameroenese regenwoud rond het dorpje Ebom, ongeveer tien lemen hutjes groot. Hij richtte zich op gaps, open plekken in het woud die ontstaan door het kappen van een boom. Juist in die gaps gedijen lianen goed, vanwege het extra licht dat door het opengebroken kronendak valt. De woekerende lianen belemmeren daar het herstel van het bos en bemoeilijken toekomstige houtkap

Mutsaers bracht de hoeveelheid lianen in kaart in gaps van respectievelijk nul, een en zes jaar oud. Daarmee hoopte hij te achterhalen hoe de lianen in gaps zich door de tijd ontwikkelden. Helaas lukte dat niet. Gaps van nul, een en zes jaar oud bleken ongelukkig gekozen. Het verschil in bedekking tussen nul en een jaar is vrij klein, maar tussen een en zes jaar is het groot. Daardoor kon ik geen trends vaststellen.

Een ander deel van het onderzoek had meer succes. Viereneenhalve maand voor de kap van zes bomen waren alle lianen in een gebied van oon hectare rond elke boom gekapt. Een jaar nadat ook de bomen waren gekapt vergeleek Mutsaers de gaps van de zes bomen met zes gaps zonder lianenkap. In de gaps met lianenkap bleken lianen vijftig procent minder regenererende bomen te hinderen dan in de gaps zonder lianenkap. Daarmee toonde hij aan dat exploitanten een betere volgende oogst kunnen halen door lianen vooraf te kappen

In het laatste deel van zijn onderzoek wilde Mutsaers het verschil in regeneratie bekijken tussen lianen in een gap en lianen onder gesloten kronendak. Daartoe legde hij stukken liaan van verschillende dikte en oon meter lengte onder zowel open als gesloten kronendak. Drie maanden later bleken alle stukken dood. In de gaps waren ze uitgedroogd, in het gesloten woud verrot. Bij een soortgelijk experiment in Maleisiƫ vormde een groot deel van de lianen scheuten. Maar in Kameroen lukte het niet. Het kan liggen aan de verschillende liaansoorten. Of de stukken die ik gebruikte waren te kort, maar precies is het niet te zeggen waarom de lianen niet groeiden.

Tijdens zijn verblijf kreeg Mutsaers malaria. Ik kreeg een vette koortsaanval, maar de volgende dag was het weg. Het zal weg goed zijn, dacht ik. In die week was ik ook jarig en in de nacht van mijn verjaardag zoop ik ongelooflijk veel palmwijn. De volgende dag had ik een gigantische kater. De dagen erna had ik een beukende koppijn en koorts. Ze kwamen aanzetten met kinine, maar dat is niet afdoende voor malaria tropica. Na vier dagen dacht ik Nu moet er iets gebeuren, want dit gaat niet goed. Toen ben ik naar een kliniek in een wat groter dorp gegaan. Daar kreeg ik Fansidar en de volgende dag was ik beter. Dacht ik. Later kwam het terug.

Pas in Nederland kwam Mutsaers van zijn malaria af, maar een paar weken later zwol zijn kuit op. De huisarts dacht al dat het filaria was. Maar het duurde drie maanden voordat de diagnose definitief was, want er zijn veel filariasoorten en elke soort vereist een specifieke behandeling. Toen zat het al in zowat mijn hele lijf. Het bleek Loaloa, dat is een filariasoort die bekend staat onder de naam bloedworm. Het wormpje huist in je bloed. Het lichaamsdeel waarin zijn eitjes uitkomen, zwelt tijdelijk enorm op.

Het duurde nog een paar weken voor Mutsaers de medicijnen kreeg die hij nodig had. Die moesten uit Engeland komen en dat duurde heel lang. De zwellingen begonnen ook al in mijn nek en ik raakte behoorlijk in paniek: stel je voor dat mijn hersenen opzwollen. Maar ik heb het allemaal overleefd en ben weer een ervaring rijker. E.R

Re:ageer