Wetenschap - 10 september 2015

Wilde bijen leveren dikkere appels

tekst:
Roelof Kleis

Wilde bestuivers zijn beter in hun vak dan honingbijen. Zij nemen 60 procent van de bestuiving van appels voor hun rekening. Wilde bijen zorgen bovendien voor grotere appels.

Bijen en andere bestuivende insecten zijn essentieel voor de tuinder. Maar hoe essentieel was tot nu toe niet bekend. Alterra zocht het in opdracht van het ministerie van Economische Zaken uit door in samenwerking met vijftien telers bestuivingsproeven te doen. Daarbij werd de oogstopbrengst van Elstar-appels en blauwe bessen afgezet tegen verschillende manieren van bestuiving: door alleen de wind, door wind en insecten of door wind, insecten of de hand.

De resultaten zijn opmerkelijk. Wilde bestuivers presteren opvallend veel beter dan honingbijen in de overdracht van pollen op bloemen van Elstar-appelbomen. Liefst 60 procent van de bestuiving komt voor rekening van wilde bestuivers. Dat komt per hectare neer op een kwart van de appelopbrengst in kilo’s. Elstar is een appel met een lage winstmarge. Zonder wilde bestuivers zou de appel niet meer winstgevend zijn.

Bij blauwe bessen is een soortgelijk patroon te zien, alhoewel hier het aandeel in de bestuiving lager (18 procent) is. Dat komt doordat bij de teelt van blauwe bessen gedomesticeerde aardhommels het merendeel van de bestuiving doen. In geld uitgedrukt leveren wilde bestuivers jaarlijks per hectare appel- en bessenteelt duizenden euro’s op.

De bestuiving door wilde bijen en hommels is ook te zien aan de appel zelf. Wilde bestuivers zorgen voor dikkere en meer symmetrische appels. Dat betekent niet alleen meer kilo’s appel per hectare, maar ook een hogere verkoopwaarde. Mooiere appels vallen in een hoger kwaliteitsklasse en leveren dus meer op. Voor blauwe bessen zijn dergelijke effecten minder
eenduidig.

Ons land telt honderden verschillende soorten wilde bijen. De studie van Alterra laat niet zien hoeveel en welke van die soorten nodig zijn voor een optimale bestuiving. Duidelijk is wel dat er op dit moment nog voldoende (wilde) bestuivers zijn. Dat leiden de onderzoekers af uit het
feit dat handmatig bestuiven niet tot extra opbrengst leidt.

Overduidelijk daarentegen is de waarde van bestuiving door insecten. Dat blijkt als bestuiving door insecten onmogelijk wordt gemaakt door een kapje over de bloem te plaatsen. De opbrengst van de Elstar-appels daalde dan met 40 procent. Bij blauwe bessen liep dat op tot wel 56 procent. Wetenschapsprogramma De Kennis van Nu besteedde woensdagavond aandacht aan de Alterra-studie.


Re:ageer