Wetenschap - 20 juni 2002

Wijffels: WUR moet bijdragen aan gezond ecosysteem

Wijffels: WUR moet bijdragen aan gezond ecosysteem

Herman Wijffels vindt dat Wageningen UR het ecosysteem centraal moet stellen. Niet de agribusiness, niet de landbouw, maar het duurzaam beheer van ecosystemen, daar moet Wageningen UR kennis voor leveren. Herman Wijffels zei dit op maandagavond 17 juni tijdens een debat over de maatschappelijke rol van Wageningen UR.

Wageningen UR moet kennis leveren die een duurzaam beheer van ecosystemen ? met daarbinnen de landbouwproductie - mogelijk maakt. Dat zei Herman Wijffels, oud-voorzitter van de Rabobank en voorzitter van de Sociaal Economische Raad. Volgens hem heeft er de laatste jaren een omslag in het denken plaatsgevonden die ecosystemen opnieuw centraal stelt. Hij vindt dat Wageningen UR beter uitgerust is dan welk kennisinstituut dan ook om aan te sluiten bij deze verandering.

Voor de landbouw zou dit uitgangspunt in de praktijk een landbouw zonder emissies betekenen. Maar Wijffels wil het ecosysteem ook als metafoor centraal stellen. De maatschappij moet volgens hem gezien worden als een levend biotoop en Wageningen UR moet daarbinnen een waardevol element zien te worden. De instelling moet niet proberen alles zelf te doen en kan zaken buiten haar core business beter overlaten aan anderen. Ook moeten onderzoekers, docenten en studenten volgens hem meer contact hebben met hun omgeving, op verschillende niveaus. Meer contact met vakgenoten is nodig 'om de ambitie van wetenschappelijke wereldklasse waar te maken'. Contact met andere disciplines is geboden omdat duurzame ontwikkeling alleen slaagt met een integrale benadering: "B?ta kan echt niet meer zonder gamma en alfa." Contact met de samenleving als geheel is goed omdat die met argwaan de wetenschap bekijkt. De overheid is niet internationaal, zei Wijffels, terwijl problemen dat wel zijn, en daarom moeten wetenschappers contact hebben met maatschappelijke organisaties. Tot slot moet de Wageningse onderzoeker ook contact houden met de praktijk. "Want ook de minder geletterden hebben pionierenderwijs innovaties gevonden waarvan jullie kunnen leren."

"Politici maken een eindafweging van problemen", zegt prof. Aalt Dijkhuizen, voorzitter van de raad van bestuur van Wageningen UR "Die taak moeten wetenschappers niet overnemen." Dijkhuizen vindt dat wetenschappers daarentegen wel actief kennis moeten ontwikkelen en aandragen om discussies te voeren. "En we moeten eerder signalen oppikken die ons vertellen waar nieuw onderzoek over moet gaan, zodat we dat niet in de krant hoeven te lezen."

De vraag tijdens het debat was hoe voorkomen kan worden dat Wageningen UR te weinig aanwezig is in maatschappelijke debatten over bijvoorbeeld mkz, bse of biotechnologie. In het nieuwe strategisch plan van Wageningen UR staat dat de instelling, nu de reorganisatie achter de rug is, 'de blik naar buiten richt en met nieuw elan aan de slag gaat'.

Prof. Cees van Woerkum, hoogleraar communicatie en wetenschappelijk directeur van de kenniseenheid Maatschappij, had nogal wat kritiek op zijn collega's. Wageningse onderzoekers en docenten hebben te weinig empathie volgens hem. Ze beoordelen hun werk door het te vergelijken met dat van collega's. Die zelfreferentie is een kwalijke zaak volgens Van Woerkum. De oplossing zit volgens hem in meer contact met de buitenwereld. Zo zou Van Woerkum een betere terugkoppeling willen zien. "We vragen ons zelden af wat de maatschappelijke zin van ons werk is. Bij een bedrijf zou al veel eerder de vraag gesteld zijn of het wel verkoopt." Ook in het onderwijs zou de docent de leerstof voortdurend in de maatschappelijk context moeten plaatsen.

Dijkhuizen besloot de avond met een oproep. "Dit moet een open, tweezijdig verhaal zijn. Wie idee?n heeft om de instelling beter in de maatschappij te zetten nodig ik uit me die te mailen." | J.T.

Re:ageer