Wetenschap - 1 januari 1970

Wie profiteert van de zilvervloot?

Op verschillende plekken in Wageningen was het vrijdag 31 maart feest. De regering maakte bekend dat Wageningen UR de komende jaren mag rekenen op 40 miljoen euro voor nieuw onderzoek. Een overzicht van de gelukkigen.

Gentechnologie voor de tuinbouw
Naam: Technologisch Top Instituut Groene Genetica
Bedrag: 20 miljoen
Naar Wageningen UR: circa driekwart

Doel van het programma is het ontwikkelen van nieuwe plantenrassen voor de tuinbouw. Daarbij werken onderzoekers samen met het Plantum NL, de brancheorganisatie van veredelingsbedrijven en leveranciers van plantaardig uitgangsmateriaal.
Nederland is marktleider in de veredeling van groentezaden, siergewassen, aardappelen en gras. Eén van de problemen van veredelingsbedrijven is dat het maken van een nieuw ras lang duurt, vaak wel een jaar of tien. Met nieuwe DNA-technieken willen de onderzoekers die tijd verkorten.
Het technologisch topinstituut heeft daarvoor de komende vier jaar 40 miljoen ter beschikking. De overheid betaalt de helft, bedrijven en kennisinstellingen ieder een kwart. Trekker prof. Raoul Bino denkt dat Wageningen UR voor vijfentwintig tot dertig miljoen aan nieuwe opdrachten zal krijgen van het instituut.
Naast het ontwikkelen van nieuwe plantenrassen is ook het trekken van nieuwe studenten voor de opleiding plantenwetenschappen één van de doelstellingen van het project. Bino: 'Wij gaan nog bedenken hoe we dat precies zullen aanpakken, maar je kunt denken aan speciale lespakketten of goede informatie op internet. Het is nu al zo dat iedereen die afstudeert in de plantenveredeling meteen een baan kan krijgen bij één van de veredelingsbedrijven. Die hebben mensen nodig die ook in de toekomst het werk kunnen doen, en hebben er dus belang bij dat wij die studenten opleiden.'

Superaardappel
Naam: Phytophtora-resistente aardappel
Bedrag: 9,9 miljoen euro
Naar Wageningen UR: het grootste deel

Dit project was het enige van 185 voorstellen dat zonder aarzeling groen licht kreeg van de beoordelingscommissie. Projectleider dr. Anton Haverkort weet al maanden dat het geld in de kluis ligt, maar moest tot deze week zijn mond houden omdat de ministerraad alle projecten tegelijk wilde aankondigen.
Doel van het project is om binnen tien jaar een aardappel te maken die resistent is tegen de meest gevreesde aardappelziekte, fytofhora. Wageningse onderzoekers werken daar al jaren aan, maar een resistente aardappel heeft dat niet opgeleverd. Haverkort denkt desondanks dat het nieuwe onderzoeksproject dat succes wel zal brengen. 'We veredelen nu alleen met klassieke kruisingen. Dat willen we loslaten.'
De onderzoekers willen een genetisch gemodificeerde aardappel maken waarin alleen soorteigen genen zijn verwerkt en ook geen merkers voorkomen. Zo'n aardappel zou in Europa op weerstand kunnen stuiten. De onderzoekers hopen dat die weerstand de komende jaren wat af zal nemen. Ongeveer tien procent van het onderzoeksbudget zal gebruikt worden voor onderzoek naar de maatschappelijke acceptatie van de nieuwe aardappel.

Milde scheiding
Naam: Scheidingstechnologie
Bedrag: 15 miljoen euro
Naar Wageningen: waarschijnlijk een kwart

In het project Scheidingstechnologie werkt Wageningen UR samen met de drie technische universiteiten. Wageningen zal vooral scheidingstechnologie gaan ontwikkelen voor de levensmiddelenindustrie en voor het behandelen van afvalwater. Scheidingstechnologie voor de chemische en olieverwerkende industrie en de farmacie zal vooral bij de technische universiteiten gebeuren.
Trekker Remco Boom wil dat het Wageningse onderzoek milde scheidingstechnieken oplevert die er bijvoorbeeld voor zorgen dat eiwitten in hun natuurlijke vorm opgezuiverd kunnen worden uit een complex mengsel. De beschikbare methoden zorgen ervoor dat een deel van de eiwitten zijn functie verliest. Door zoveel mogelijk nuttige producten uit bijvoorbeeld aardappels of melk te halen, moeten de nieuwe scheidingsmethoden er ook voor zorgen dat er minder afval ontstaat.
Boom verwacht dat het onderzoeksprogramma op termijn werk zal bieden aan 250 promovendi. 'Het zal nog een hele klus zijn om die te vinden'. Naast het ministerie en de universiteiten betalen ruim dertig bedrijven waaronder Akzo DSM, en Shell mee aan het onderzoek. De scheidingstechnologen zijn nog in gesprek met het ministerie van Economische zaken voor een vervolgsubsidie.

Nieuwe steun voor voedingsinstituut
Naam: WCFS+
Bedrag: 33 miljoen euro
Naar Wageningen UR: een zesde deel

WCFS is een oude bekende. Het technologisch topinstituut bestaat al sinds 1997 en is een groot conglomeraat van onderzoeksinstellingen en bedrijven. Naast Wageningen UR zijn dat onder andere de Nederlandse zuivelorganisatie, Unilever, DSM en Avebe de Universiteit Maastricht en Nizo Food Research. Met de toegekende subsidie wil WCFS zijn onderzoeksprogramma verbreden. Omdat ook de bedrijven en de onderzoeksinstellingen extra geld bijdragen aan het WCFS is er de komende vijf jaar 66 miljoen euro beschikbaar voor het voedingsonderzoek. Dr. Kees de Gooijer, algemeen directeur van de Agrotechnology and Food Sciences Group schat dat ongeveer een zesde deel van het budget naar Wageningen zal vloeien.

Vechten om ruimte
Naam: Ruimte voor water en economische ontwikkeling in Haaglanden
Bedrag: 3 miljoen
Naar Wageningen UR: onbekend

In de regio Haaglanden, het gebied in de driehoek Den Haag, Zoetermeer, Hoek van Holland, moeten veel belangen gecombineerd worden. Het gebied bestaat voor veertig procent uit stedelijke bebouwing, dertig procent uit kassen en zo'n dertig procent uit open 'groengebied'. Om de laatste open gebieden te bewaren mogen de steden en de kassen eigenlijk niet meer uitbreiden. Maar de regio wil tegelijkertijd de economische groei in het gebied niet belemmeren. Volgens berekeningen van het regiobestuur is de regio goed voor tien procent van het Nederlands bruto nationaal product.
Een bijkomend probleem is dat er in het overvolle gebied ruimte gevonden moet worden voor waterberging. De onderzoekers willen nieuwe vormen van ruimtegebruik en overleg.
Het onderzoeksprogramma bestaat uit 60 projecten, in 22 daarvan speelt Wageningen UR een rol. Onduidelijk is nog hoeveel projecten echt uitgevoerd kunnen worden. Projectleider ir. Jeroen Sluijsmans: 'Er was negen miljoen gevraagd, we krijgen er drie. Er moet nu gekeken worden welke projecten wel, en welke niet doorgaan, dus ik kan nog niet zeggen wat de goedkeuring voor Wageningen UR betekent.'

De genen van de aardappel
Naam: Potato genome sequencing consortium
Bedrag: 3 miljoen
Naar Wageningen UR: 3 miljoen

Wageningen UR is coördinator van een wereldwijd consortium van onderzoeksinstellingen dat voor 2010 het erfelijk materiaal van de aardappel in kaart wil brengen. Nederland heeft beloofd om twee van de vijftien chromosomen van de aardappel voor zijn rekening te nemen.
Met het budget dat vorige week is toegezegd zal de kaart van Chromosoom I gemaakt worden.
Een groot deel van het werk zal niet door Wageningse analisten gedaan worden, maar worden uitbesteed aan één van de internationale bedrijven die gespecialiseerd zijn in het bepalen van de basenvolgorde van grote stukken DNA. Coördinator prof. Richard Visser: 'Die bedrijven hebben een batterij sequencers staan en kunnen dat veel sneller en goedkoper dan wij het hier zouden kunnen.' De analyse van de resultaten met behulp van bioinformatica zal wel in Wageningen gebeuren.
De resultaten van het onderzoek zullen niet meteen publiek beschikbaar komen, maar slechts worden gedeeld met de ander deelnemers van het consortium. Visser: 'Tegenwoordig zijn de computers zo snel dat iedereen op zijn zolderkamertje aan de slag kan met de gegevens. Wij willen wel dat we een voorsprong kunnen opbouwen met onze investeringen.' De ruwe data komen wel beschikbaar, maar de onderzoekers zullen niet melden op welk chromosoom ze de sequenties hebben aangetroffen.

Re:ageer