Wetenschap - 1 januari 1970

Wetenschap en beleid gescheiden houden

Wetenschap en beleid gescheiden houden

Wetenschap en beleid gescheiden houden


Mijn eerste bedoeling was om de theorie te confronteren met het begrip duurzaamheid; gewoon kijken hoe goed zo'n begrip erin past. In de tekst vond ik echter steeds meer kritieke punten. Vervolgens ben ik als een soort detective door de stof gegaan om er nog meer op te sporen, verklaart Haas

Het post-normale wetenschapsmodel heeft als uitgangspunt dat zoveel mogelijk onzekerheden omtrent het wetenschappelijk onderzoek blootgelegd moeten worden. De mate van onzekerheid bepaalt de kwaliteit van het onderzoek en daarmee de bruikbaarheid voor het beleid. Een goed voorbeeld is dat modelmatige onderzoek van het RIVM. Er kwam kritiek op omdat er te veel onzekerheden in zaten. Wat moet je dan doen als beleidsmaker?

Om alle onzekerheden boven water te krijgen, moet de onderzoeker volgens het post-normale wetenschapsmodel zijn onderzoek screenen volgens een methode met vijf onderscheiden niveaus van onzekerheid. Hier heeft Haas nog niets op aan te merken. Daarnaast speelt de extended peer community een grote rol in het concept, vervolgt hij. Dat is een groep van wetenschappers, meestal uit het eigen vakgebied, die als interne bewakers de onderzoekskwaliteit waarborgen. Funtowicz en Ravetz benadrukken dat deze groep moet worden uitgebreid met wetenschappers uit andere vakgebieden en mensen uit de maatschappij, zoals rechters, journalisten en milieuactivisten. Hiermee trachten ze een groter vangnet te creƫren om onzekerheden op te sporen. Haas is echter geen voorstander van deze methode

Het grootste punt van kritiek op het concept is dat de scheiding tussen wetenschap en beleid niet goed uit de verf komt. Ze pretenderen een wetenschapsconcept te hebben gemaakt, maar impliciet zitten er ook allerlei beleidsmatige aspecten in verweven.

Zijn kritiek op de beleidsmatige kant van de zaak is dat de twee filosofen geen onderscheid maken tussen morele en ethische kwesties. Morele kwesties zijn volgens Haas gebaseerd op universele waarden waarmee mensen trachten rechtvaardig te handelen ten opzichte van de ander en daarmee zichzelf beperkingen opleggen. Je moet zorgen dat iedereen een dak boven zijn hoofd heeft, en je mag niemand zomaar op z'n bek slaan. Dat is dan je beperking, verduidelijkt hij

Mijn stellingname is dat het beleid zo moet functioneren dat het risico van immoreel handelen zo klein mogelijk is. Dus als er rondom een bepaald probleem onzekerheden spelen met betrekking tot het bestaansrecht van de mens, moet het beleid zo gericht zijn dat deze onzekerheden tot een minimum worden beperkt. Met luide stem: Er zijn aanwijzingen voor een broeikaseffect? Oko, ga de CO2-emissie tegen. Daar mag dan geen discussie meer over bestaan. Maar dat gebeurt wel. Mede omdat wetenschappers geen volledige zekerheid kunnen bieden en omdat je te maken hebt met maatschappelijke pluriformiteit; de mening van de maatschappij is niet eenduidig. Dit is de lastigste situatie voor een beleidsmaker. Om deze reden keurt Haas de extended peer community van het concept dus af omdat er op deze manier allerlei mensen met specifieke belangen gaan meepraten die het algemene belang niet ondersteunen

Funtowicz en Ravetz maken het risico van immoreel handelen dus te groot. Vervolgens vindt Haas dat er tijdens de uitvoering van het beleid te weinig plaats is voor de ethische aspecten. De politiek moet op morele basis beslissingen nemen en in de verwerkelijking ervan moet ruimte zijn voor discussie. Goed voorbeeld: Nederlanders hebben behoefte aan natuur; bam, geen gezeur. Dan moet vervolgens Natuurmonumenten niet het toegewezen gebied van vijfhonderd hectare op eigen houtje gaan invullen. Nee, dat moet in overleg met de streek. Zo krijg je een interactieve beleidsvorming waarin meerdere maatschappelijke belangen behartigd kunnen worden, maar wel binnen de moreel juiste context.

Waar Haas samenvattend voor pleit, is dat de maatschappelijke discussie pas later in de beleidsvoering plaatsvindt en dat de algemene morele belangen worden vastgesteld door onafhankelijke wetenschappers en politici. Hier wringt de schoen een beetje. Haas: Je kunt je afvragen of dit mogelijk is in onze Tweede Kamer. Laat staan dat er wereldwijd op het algemeen belang wordt gelet. M.V., foto G.A

Open nooit een attachment met extensie .EXE of .ZIP

INTERNET Het zal ongetwijfeld geen nieuws zijn, maar Wageningen Universiteit en Research staat op het Internet (www.wur.nl). Weliswaar bestaat de site slechts uit oon doods paginaatje met links naar de Landbouwuniversiteit (www.wau.nl), de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (www.dlo.nl) en het gezamenlijke praktijkonderzoek (www.agro.nl/appliedresearch), maar WUR is er snel bij. Die voortvarendheid staat echter in schril contrast met de onvindbaarheid van die links in bijvoorbeeld een veelgebruikte Nederlandstalige zoekmachine als Vindex (www.vindex.nl)

Als ik het toch niet oneigenlijke trefwoord landbouw intik, rollen eerst pagina's voorbij van restaurant De Landbouw te Goes (www. dinnersite.nl/goes/landbouw.htm), het Centrum voor Landbouw en Milieu (www.clm.nl) en de persberichten over landbouw van Milieudefensie (www.milieudefensie.nl). Ik kom nota bene eerder de drie maanden oude site tegen waar Elsevier bedrijfsinformatie bladen als Agrarisch Dagblad en De Boerderij digitaal exploiteert, dan dat ik een verwijzing vind naar pagina's van WUR, LUW, DLO en het praktijkonderzoek. Die worden ook nog geklopt door Kennisstad Wageningen (www.ksw.nl) op vindplaats nummer 65, ook al een initiatief dat jonger is dan LUW en DLO

Misschien wijt ik deze onzichtbaarheid van WUR te snel aan een gebrek aan marketing en gevoel voor communicatie, want zoekmachines zijn vaak niet de betrouwbare beginpunten waar menig surfer op hoopt te bouwen. Greg Notess houdt op zijn site nauwkeurig de prestaties van Amerikaanse zoekmachines bij (www. notess.com/search) met statistieken en zeer kritische besprekingen. De onbekende site Northern Light (www.northernlight.com) is volgens Notess de grootste zoekmachine, nipt gevolgd door AltaVista (www.altavista.com), maar de omvang van Northern Light wordt teniet gedaan door een percentage dead links van 22 procent, tegen twee procent bij Altavista. Opvallend is de hoge notering van de Noorse nieuwkomer Fast Search (www.alltheweb.com), die de op drie na grootste zoekmachine blijkt met twee procent dead links

Er is overigens weer een nieuwe virushype gaande. De Volkskrant wijdde afgelopen zaterdag zelfs op de economiepagina een artikel aan Worm.explorezip, omdat dit virus puur gericht lijkt op producten van softwaregigant Microsoft. Net als de andere nieuwe besmetting, PrettyPark, is Worm volgens de ezine Web-Krant (surf.to/webkrant) een variant op een oude bekende, het aan e-mail vastzittende virus Melissa. De virussen verspreiden zich via Outlook naar Word, Access en Excel

De aandacht voor Worm is een hype omdat het enorme aantal waarschuwingen voor virussen contraproductiever werkt dan het aantal werkelijke besmettingen. Mensen moeten gewoon leren dat een attachment aan een mailtje - van een bekende of een onbekende - gevaarlijk is, al helemaal als het achter de punt een extensie heeft als .EXE (PrettyPark.exe) of .ZIP (Worm.Explore.zip). Een kwestie van gezond verstand - je geeft in een auto toch ook rechts voorrang?

BOEK Jaap Buis en Jan-Paul Verkaik afficheren in Staatsbosbeheer 100 jaar de jarige organisatie duidelijk als natuurbeschermingsorganisatie. De bosbouw, de werkvoorziening in de jaren twintig, het stijgend aantal recreanten, maar ook de door Wageningse landschapsarchitecten ontworpen herinrichting van ruilverkavelde landbouwgronden - alles staat in het teken van natuurbescherming

Daarmee volgen de auteurs het offensief van natuureducatie en -communicatie dat Staatsbosbeheer enkele jaren geleden heeft ingezet. Niet langer worden de natuurgebieden bewaakt door een vuil kijkende houtvester met ringbaard, knickerbocker, kniekousen en hagelgeweer. Recreanten worden verwelkomd in bezoekerscentra door mensvriendelijke boswachters die graag uitleggen wat een zandverstuiving is of een spreng

Natuurbescherming kan niet zonder PR, maar in het boek overheerst die te veel. Staatsbosbeheer 100 jaar lijkt ondanks de mooie vormgeving, de goedgeschreven teksten en de mooie foto's bijna op een pamflet. Buis en Verkaik hebben de geschiedenis van Staatsbosbeheer geschreven met het oog op de toekomst. M.W

Staatsbosbeheer 100 jaar - Werken aan groen Nederland. Jaap Buis en Jan-Paul Verkaik, 69,90 gulden, ISBN 9053451382

Re:ageer