Organisatie - 6 oktober 2010

Werkgebied Wageningers volgens deskundigen toekomstproof

In de naijlende recessie liggen de banen voor net afgestudeerde Wageningers niet altijd voor het oprapen. Wat zijn de verwachtingen voor de komende jaren? En hoe kunnen Wageningse studenten zich wapenen voor het werkveld dat hen wacht?

22-Rustende-studenten-GA-55.jpg
Een paar jaar geleden nog kregen bedrijven bijna geen afgestudeerde aan boord zonder een leaseauto of traineeship in  het vooruitzicht te stellen. Maar nu staan de meeste vacatures in de ijskast. Gelukkig gloort er hoop. Vanaf het voorjaar verwacht het CBS een voorzichtig herstel in de vorm van een groeiend aantal vacatures en een licht dalende werkloosheid.
Wanneer deze trend doorzet, hebben Wageningse afgestudeerden het straks weer voor het uitkiezen, voorziet Rob van Zwieten, directeur van KLV Professional Match, het arbeidsbemiddelingbureau dat is verbonden aan Wageningen Universiteit. 'De verwachting is dat de arbeidsmarkt over een paar jaar weer heel krap wordt, zoals in 2006 en 2007. Iedereen is dan nodig, want dan begint de grote uitstroom door de vergrijzing.' Zover is het echter nog niet.
Praktijkervaring
'In de groene sector is de geldkraan dit jaar weer verder dichtgedraaid', merkt Van Zwieten. De overheid reageert immers later op de recessie. En ministeries, provincies en gemeentes gelden in de groene sector als belangrijke werkgevers. 'Bij het uitbreken van de crisis liepen de overheidsbudgetten nog een tijd door. Maar dit jaar hebben we ongeveer vijftien procent minder vacatures bij de overheid, schat ik.'
In het bedrijfsleven trekt de arbeidsmarkt echter wel weer wat aan. 'Op dit moment hebben we meer dan honderd vacatures', aldus Silke Wekema, manager Recruitment van Arcadis. Bij dit ingenieurs- en adviesbureau komen Wageningers terecht met uiteenlopende studies als milieukunde, biologie of landschapsarchitectuur en ruimtelijke planning. Ook Wekema voorziet over enkele jaren een krappe arbeidsmarkt. 'Het gaat beter met Nederland. Er is een tekort aan mensen met technische opleidingen, terwijl milieu en duurzaamheid  belangrijk blijven.'
Dat betekent niet dat dat Arcadis geen kritisch aannamebeleid voert. Afgestudeerden die tijdens hun stage of afstudeeropdracht vier of vijf maanden hebben meegedraaid in een bedrijf, hebben een streepje voor. 'Bij ons moeten mensen zich goed kunnen presenteren en moeten ze zich prettig voelen in een commercieel bedrijf.'
Meer voedsel, meer werk
Niet alleen met een stage kunnen studenten zich in het werkveld verdiepen. Je kunt ook actief zijn bij een studievereniging en er bijvoorbeeld excursies organiseren. 'Zo krijg je een goed beeld van de markt en je ontwikkelt organisatorische en communicatieve vaardigheden die je in je carrière nodig hebt', meent recruiter Joska van der Hout. Ze werkt bij Rijk Zwaan, een groenteveredelingsbedrijf waar veel Wageningse plantenwetenschappers werken op het gebied van veredeling, onderzoek en kwaliteitscontrole. Op termijn voorziet Van der Hout een toename van de werkgelegenheid in de haar sector. 'We verwachten dat de groei in onze organisatie doorzet. De wereldbevolking groeit en dus ook de behoefte aan voedsel en groenten.'
Van die groeiende voedselbehoefte zullen mogelijk ook andere Wageningse specialismen profiteren. Dierwetenschap bijvoorbeeld. Maar dat betekent niet dat de banen in die sector straks voor het oprapen liggen. Dat zal mede afhangen van de keuze die je tijdens je studie maakt. Onder meer de keuze voor de master, zo stelt bijzonder hoogleraar Leo den Hartog, tevens directeur onderzoek en kwaliteit bij de diervoedingsproducent Nutreco.
'Veel studenten richten zich in eerste instantie op kleine huisdieren of paarden, maar in die richtingen is er slechts beperkt plaats. De behoefte aan goede technische mensen op het gebied van onder meer fokkerij of voeding blijft. Ik zie vooral een grote vraag naar mensen met verstand van diervoeding in relatie tot productie, efficiency, duurzaamheid en bijvoorbeeld emissievermindering', verklaart Den Hartog. Hij raadt studenten aan zich te specialiseren in landbouwhuisdieren als kippen, koeien en varkens.
Verruim je grenzen
Het helpt bovendien wanneer studenten al tijdens de studie over de grenzen kijken. Den Hartog: 'In landen als Brazilië, Rusland en China wordt de veehouderij enorm uitgebreid. Nutreco heeft productie-units in dertig landen en is actief in tachtig landen. Het werk is dus niet altijd in Nederland.'
Een 'internationaal tintje' aan het cv toevoegen is een prima idee, vindt ook Paul Dorrepaal, werkzaam op de researchafdeling voor Medical Nutrition bij Danone. 'Een stage in het buitenland is bijvoorbeeld een prima manier om dat te doen.'
Waarom Wageningers minder verdienen
Uit de WO-monitor 2009 blijkt dat Wageningse alumni fors minder verdienen dan afgestudeerden van andere Nederlandse universiteiten. Hoe kan dat? Een deel van de verklaring schuilt in de liefde voor de wetenschap. Liefst twintig procent van de Wageningers gaan promoveren, tegenover 11 procent op het landelijke totaal. Een PhD’er verdient in het eerste jaar 2042 euro bruto per maand. Dat drukt de Wageningse salarisgemiddelden.
Bovendien hebben zowel Nederlandse als buitenlandse alumni de enquête ingevuld. Van de Wageningse respondenten is 19 procent afkomstig uit niet-westerse landen; landelijk totaal is dit 8 procent. In de meeste niet-westerse landen zijn de salarissen niet vergelijkbaar met Nederlandse lonen, toch zijn ze meegeteld in de WO-monitor.
Dorrepaal heeft een bemoedigend bericht: in 2012 moet een nieuw innovatiecentrum in Utrecht zo'n vijfhonderd hooggeschoolde onderzoekers huisvesten. Voor 'high potentials' is dan ook zeker plek in zijn branche, zegt Dorrepaal. 'Wat ik onder talent versta? Dat heeft vooral te maken met een open houding en de eagerness om samen met anderen, als persoon en als organisatie, het verschil te willen maken. Je moet wetenschappelijke kennis kunnen toepassen in bedrijfsmatig opzicht en je netwerk opbouwen in de branche. We hebben weleens mensen afgewezen omdat ze eenzijdig wetenschappelijk dachten.' Zorgvuldig uitgezochte stages kunnen de doorslag geven bij sollicitaties, evenals nevenactiviteiten bij studieverenigingen of andere organisaties. 'Bij de diabetespatiëntenvereniging bijvoorbeeld heb je contact met patiënten, waardoor je leert de vertaalslag te maken.'
Keuze voor de wetenschap
De meer theoretisch ingestelde alumnus wacht mogelijk een glanzende carrière in de wetenschap. Ongeveer een vijfde van de afgestudeerde Wageningers gaat een promotietraject in. Bij voorkeur in Wageningen, waar op dit moment ongeveer 1500 promovendi zijn, waarvan grofweg 650 'eigen' alumni uit Nederland of het buitenland.
'Qua promotietrajecten is Wageningen booming. Ondanks de crisis is er een stijgende lijn', vertelt Emiel van Puffelen, afdelingshoofd Corporate Education & Research.
'Het is de vraag of de groei straks wordt beperkt door zaken als beurzen voor buitenlandse promovendi of door de capaciteit voor begeleiding. De universitaire staf in Wageningen scoort al hoog in aantallen promovendi.'
Masterstudenten die het onderzoek in willen, moeten opvallen bij de leerstoelgroep en bij hun begeleiders. 'Zorg dat je goed bent', zegt Van Puffelen. 'Ook is het belangrijk om contacten te onderhouden en te kijken wat er speelt. Je maakt meer kans als je scriptie in een Wageningse onderzoekslijn past.' De moderne PhD'er moet geen nerd zijn, benadrukt Van Puffelen. 'Slim communiceren binnen het netwerk helpt bij het inrichten van het onderzoek en is ook belangrijk voor succesvol publiceren.'
Liever tijdelijk dan niets
In ieder geval hoeft de Wageningse afgestudeerde niet met de handen in het haar te zitten, menen de deskundigen. Hoogstens moeten ze de komende paar jaar misschien genoegen nemen met een baan die tijdelijk is, een lager niveau heeft of slechts zijdelings op de studie aansluit, denkt Rob van Zwieten van Professional Match. Hij adviseert om daar als net afgestudeerde niet je neus voor op te halen. 'Met twee, drie jaar werkervaring krijg je makkelijker een voet tussen de deur.' Bovendien zijn tijdelijke banen of projecten vaak leerzaam en interessant, weet Van Zwieten. 'LNV heeft bijvoorbeeld vaak plek voor subsidiebeoordelaars. Dat is ook tijdelijk, maar het kan een mooie ingang zijn.' Ondertussen kunnen studenten hun aantrekkingskracht voor toekomstige werkgevers alvast vergroten. Met buitenlandervaring, activiteiten bij een studievereniging of andere op het werkveld gerichte organisaties en slimme studiekeuzes. 
Betere kans met hbo-plus-master?
Na vier jaar ploeteren heb je straks een diploma van Van Hall Larenstein op zak. Ga je meteen aan de slag of liever doorstuderen? Bij arbeidsmiddelingsbureau Agrojobs, gevestigd binnen alle agrarische hogescholen, adviseren ze soms het laatste. Werkgevers stellen zich namelijk nog wat terughoudend op. ‘Drie jaar geleden waren bedrijven sneller geneigd iemand aan te nemen die voor tachtig procent aan hun profiel voldeed. Nu zoeken ze iemand die volledig in het plaatje past’, legt Jan Gert Roest van Agrojobs uit.
Mensen met zowel hbo als een universitaire master zijn gewild, bevestigt Rob van Zwieten van arbeidsbemiddelaar KLV Professional Match. ‘Met name bij ingenieurs- en adviesbureaus en in het bedrijfsleven hebben afgestudeerden die naar zowel de praktische als de wetenschappelijke kant kunnen schakelen een pre’, aldus van Zwieten. ‘Maar als je een lekker praktisch ingestelde hbo’er bent, kun je zonder universiteit ook prima werk vinden’, gelooft hij. 

Re:ageer