Wetenschap - 27 april 2012

Wereldmarkt lonkt voor lokstoffenlab

De Pherobank, die geurstoffen ontwikkelt om schadelijke insecten te vangen, splitst zich af van Plant Research International. De onderzoekers Frans Griepink en Henk Swarts vormen de directie. Ze willen de klanten sneller bedienen en zien nieuwe markten.

insectenval_van_Pherobank.jpg
Feromonen, lokstoffen voor insecten, zijn het handelsmerk van de Pherobank. Organisch chemicus Frans Griepink, medeoprichter van de Pherobank, maakt die lokstoffen al sinds 1996, zijn collega Henk Swarts sinds 1999. Samen vormen ze sinds kort de directie van het bedrijf Pherobank BV, afgesplitst van DLO. De nieuwe kaartjes met de bedrijfsnaam zijn klaar.
De verzelfstandiging werd tijd, zegt Griepink. ‘We hadden niet genoeg slagkracht binnen Wageningen UR. Als we een vraag uit de markt kregen, moesten we eerst overal handtekeningen halen. Bij extra werk konden we niet snel even tijdelijk personeel inhuren. En als we een nieuw product wilden ontwikkelen, moesten we eerst een project schrijven. Het was te stroperig. Bovendien hadden we de afgelopen jaren geld verdiend, maar dat konden we niet naar onze inzichten investeren.' In goed overleg met de directie van de Plant Sciences Group werd daarom besloten om de Pherobank te privatiseren.
De Pherobank heeft de afgelopen jaren lokstoffen voor maar liefst 200 insectensoorten ontwikkeld. Die worden geleverd in dispensers, die de geur langzaam afgeven. Het bedrijfje kan er ook vallen bij leveren, om de schadelijke insecten te vangen. Dan gaat het vooral om een hele serie motten, zoals de tomatenmineermot, een uit Latijns-Amerika via Spanje naar Nederland overgewaaide mot die de tomatentelers jarenlang ernstig parten speelde. De Pherobank vond de lokstof om deze mineermot te vangen. Griepink en Swarts bedienen de hele wereld. ‘We zijn goed in moeilijke feromonen en hebben niet veel concurrentie op dat gebied. De combinatie van organische chemie en entomologie is vrij uniek in de wereld.'
De schatkamer van de Pherobank bestaat uit zo'n 500 referentiestoffen - de geurstoffen in hun zuivere vorm. De lokstof is een cocktail van vetzuurachtige verbindingen en de schadelijke insecten komen alleen op deze cocktail af als de verhouding van de ingrediënten precies goed is.
Toch mogen de lokstoffen niet primair worden ingezet om insectenplagen te bestrijden in Europa. Ze moeten, net als insecticiden, een langdurige en kostbare toelatingsprocedure doorlopen. En dat loont niet, mede omdat feromonen erg specifiek zijn en de potentiele markt daarmee dus beperkt. Daarom worden de feromonen in Europa vooral ingezet voor monitoring: de vangst van enkele motten wijst op een naderende plaag, die dan snel met andere middelen kan worden bestreden. Ook kan de geurval na een behandeling met insecticide aantonen of er nog schadelijke insecten in de kas of de boomgaard voorkomen.
‘Europa loopt achter bij de toepassing van feromonen als gewasbeschermingsmiddel', vindt Griepink. Want buiten Europa, zoals in de VS, Chili en Afrika, worden de lokstoffen wel op grotere schaal ingezet om plagen te bestrijden.
Bij de verzelfstandiging heeft stichting StartLife van Wageningen UR geweldig geholpen met advies en een lening. Ook is er een goede regeling getroffen om de dure analyse-apparatuur over te nemen. Pherobank blijft voorlopig in het Radix zitten, maar zal op termijn verhuizen naar een goedkopere en ruimere locatie.
 

Re:ageer