Wetenschap - 27 maart 2008

Waterverspilling door bureaucratie in Mexico

De grondwaterstand in Mexico is de laatste vijftig jaar dramatisch gedaald, waardoor kleine boeren geen water meer hebben. Het ministerie van waterzaken zegt dat het er iets aan wil doen, maar is in feite de belangrijkste veroorzaker van waterverspilling. Dat concludeert dr. Flip Wester uit zijn promotieonderzoek in centraal Mexico.

De grondboren moeten in Mexico steeds groter zijn om diep genoeg te kunnen boren naar grondwater.
Wester bestudeerde de geschiedenis van de overheidsinstanties die in Mexico gaan over irrigatie, drinkwater en hydro-elektriciteit. Die noemt hij de ‘hydrocratie’. Hij concludeert dat die meer belang stelt in het in stand houden van de eigen organisatie dan in een eerlijke verdeling van water of het tegengaan van verspilling.
Dat blijkt bijvoorbeeld als het gaat om het beheer van grote irrigatiestelsels, waarbij de bureaucraten aan het langste eind trekken, stelt Wester. Er werd in de jaren tachtig een hervorming ingezet die meer macht aan de boerengroepen moest geven. De boerengroepen kregen meer verantwoordelijkheid, maar moesten ook voor het eerst gaan betalen voor hun water – terwijl er voorheen subsidie werd gegeven voor irrigatie. Bovendien bleef de overheid de boerengroepen op afstand reguleren.
De overheidsdienst lukte het ook niet iets te doen aan de dalende grondwaterstand. Die zakte van tien meter onder het maaiveld in de jaren vijftig naar meer dan honderd meter diepte nu. Kleine boeren kunnen geen grondwaterpompen betalen die zo diep komen, en hebben dus geen water meer. Wester: ‘De hydrocraten zeggen aan de ene kant wel dat er minder water opgepompt mag worden, maar verdienen aan de andere kant aan de uitgifte van vergunningen om water op te pompen.’ Wester heeft geen harde bewijzen van corruptie, maar stelde wel vast dat er steeds meer vergunningen worden uitgegeven, terwijl het formele doel juist is overexploitatie van water tegen te gaan.
De grote steden, de industrie en de grote commerciële boeren hebben economische belangen bij het oppompen van water, zegt Wester. Hij is daarom pessimistisch over de toekomst. ‘Zolang er niet een sterke druk van de politiek of vanuit boerengroepen komt om minder water te gaan gebruiken, blijft het zo doorgaan. Een socialistische president – die het bij de vorige verkiezingen net niet haalde – zou wel verschil kunnen maken.’

Re:ageer