Wetenschap - 7 maart 2002

Waterplanten maken bestrijdingsmiddelen minder schadelijk

Waterplanten maken bestrijdingsmiddelen minder schadelijk

Sommige bestrijdingsmiddelen blijken in de praktijk minder schadelijk te zijn voor waterorganismen dan de huidige modellen aangeven. Deze middelen hechten aan waterplanten waardoor de organismen minder lang bloot staan de actieve stof. Dat ontdekten onderzoekers van Alterra.

De blootstelling van waterorganismen aan bestrijdingsmiddelen wordt berekend met het model TOXSWA. Het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB) gebruikt dit model bij de toelating van bestrijdingsmiddelen. Daarbij gaat het CTB eerst uit van het worst case scenario. Dat houdt in dat de afbraaksnelheid van middelen wordt bepaald in het donker zonder planten. Deze snelheden van omzetting zijn het uitgangspunt voor TOXSWA om te berekenen hoe lang de waterorganismen bloot staan aan de bestrijdingsmiddelen. Als de toelatingsnorm wordt overschreden, kunnen fabrikanten aanvullend onderzoek doen met veldproeven. Met het onderzoek van Alterra is het model uit te breiden waardoor die veldproeven niet meer nodig zijn.

Voor het onderzoek heeft het instituut proeven gedaan in proefsloten met planten. De planten zorgen door de fotosynthese voor een stijging van de nachtelijke pH van 7, neutraal, naar soms wel 10 overdag, constateerde Alterra. Sommige stoffen, zoals het insecticide cyhalothrin, worden dan heel snel omgezet. Daardoor duurt de blootstelling relatief kort. Of een stof snel wordt omgezet bij hoge pH is vaak wel bekend uit laboratoriumproeven.

Bestrijdingsmiddelen blijken bovendien sterk te adsorberen aan de waterplanten. Ook hierdoor staan de waterorganismen minder lang bloot aan het middel. Ook kan de plant de omzetting van een stof versnellen. Of dit inderdaad gebeurt in planten in water is nog niet onderzocht. Daarvoor kunnen alleen gegevens van landbouwgewassen gebruikt worden.

Alterra is nu zo ver dat het de onderzoeksgegevens kan vergelijken met de modelresultaten. Het model moet namelijk geschikt zijn om de blootstelling van de waterorganismen bij diverse veldomstandigheden te kunnen nabootsen. Overigens bekijken de onderzoekers nu alleen de adsorptie en de snelheid van omzetting van de actieve stof van het bestrijdingsmiddel in het kader van de modelontwikkeling. Ook de afbraakproducten kunnen schadelijk zijn voor de waterorganismen, maar dit is nog geen onderdeel van de studie. | L.N.

Re:ageer