Organisatie - 1 januari 1970

Waterbiologie voor kinderen en oma’s

Waterbioloog prof. Marten Scheffer werd als kind enthousiast over het leven in vijvers en sloten door een boekje van de beroemde Jac P. Thijsse. Maar toen hij voor zijn eigen kinderen een eigentijds boekje zocht, kwam hij bedrogen uit. Samen met collega Jan Cuppen schreef hij daarom 'Vijver, sloot en plas'.

Scheffer vermaakte zich vorige week vrijdag uitstekend tijdens de schepnetexcursie van groep zeven van de Wageningse G.J. Brinkschool. 'Hebben jullie al een kokerjuffer?', klinkt het in het kleine arboretum in Wageningen. Groepjes schoolkinderen halen met schepnetjes dieren en planten uit de vijvers, terwijl medewerkers en studenten van de leerstoelgroep Aquatische ecologie uitleggen wat een bloedzuiger is, of een kokerjuffer. 'Wij hebben een salamander!', roept iemand. De kinderen rennen erop af om te kijken.
In 1912, 1941 en 1958 kwamen er boekjes uit van de schoolmeesters Eli Heimans en Jac. P. Thijsse over het leven onder water, en daarna volgde lange tijd niets. Dat was een gemis, vond Scheffer, en hij vond uitgeverij Tirion bereid om een boek uit te geven dat een compleet beeld geeft van het onderzoek bij Scheffer's leerstoelgroep. Scheffer bemoeide zich vooral met de algemene stukjes. Die gaan onder meer over de vraag waarom een troebel meer ineens helder kan worden - de omslag in aquatische systemen waar Scheffer in 2001 Nature mee haalde.
Scheffer en Cuppen willen niet al teveel uitleggen maar vooral inspireren. 'Ik wilde geen boekje waarin je een kever kan herkennen door de drie haren op de achterpoot', vertelt Scheffer, 'maar een boekje over het leven onder water.' Nog steeds zijn Heimans en Thijsse voor Scheffer een belangrijke inspiratiebron. 'Ze schreven zo mooi dat je meteen naar buiten wilde.' Maar ook met schrijver Jan Wolkers, die optreedt in een televisieprogramma over zijn eigen achtertuin, voelt Scheffer zich verwant. Wolkers schreef de flaptekst van het boek.
Het boek is rijk geïllustreerd en heeft determinatiemogelijkheden genoeg om te dienen als een natuurgids voor vijver, sloot en plas, hoewel lang niet alle soorten staan afgebeeld. Dat zouden er veel te veel zijn geworden, aldus Cuppen.
Scheffer houdt een algemeen en zeer begrijpelijk opgeschreven verhaal over het onderwaterecosysteem als geheel. 'Nu kan ik mijn verhaal over de omslag in troebele meren ook aan mijn oma laten lezen', aldus Scheffer. En aan zijn kinderen natuurlijk. / MW

Marten Scheffer en Jan Cuppen, 'Vijver sloot en plas', Tirion, ISBN 905210543X, 17,95 euro.

Re:ageer