Wetenschap - 25 januari 2001

Wat een leven: tai chi

Wat een leven: Tai Chi

"Tai-chi is heel moeilijk uit te leggen. Je moet het ervaren, voelen, dan pas weet je wat tai-chi met je lichaam en geest kan doen." Dirk Jan ter Haar geeft sinds een tijdje cursussen tai-chi aan medewerkers en studenten van Wageningen Universiteit, die last hebben van RSI. Ter Haar: "Tai-chi bestaat eigenlijk maar uit twee dingen: spannen en ontspannen. Daarin moet je een balans, een evenwicht zien te vinden. Veel klachten ontstaan, doordat het evenwicht verstoord is. Tai-chi is overigens de naam van het yin-en-yangteken. Daarin zie je die balans duidelijk terug."

Er druppelen langzaam wat studenten binnen. Het zijn er niet veel, het aantal deelnemers blijft steken op zes. In de grote zaal waar de les wordt gegeven, lijkt het groepje nog kleiner. E?n kant van de zaal bestaat voor een groot deel uit ramen, met een uitzicht op de daarachter gelegen sportvelden. De velden zien er betoverend uit door het dunne lage sneeuw dat die middag is gevallen.

De les begint met een oefening die 'gronden' heet. Ter Haar: "Tai-chi bestaat eigenlijk uit vijf principes, waarvan gronden er ??n is. Gronden houdt in dat je een goed gevoelscontact met de grond moet hebben. Je zoekt als het ware naar het midden van je balans."

De deelnemers zakken allemaal iets door de knie?n, met de voeten wat uit elkaar. Door hun gewicht de ene keer naar links te verplaatsen en de andere keer naar rechts, proberen ze het midden van hun evenwicht te vinden. De zwevende en langzame bewegingen van de cursisten zorgen voor een vertragingseffect. Het lijkt wel een film die vertraagd wordt afgespeeld. Het is muisstil in de zaal. Af en toe wordt de stilte doorbroken door Ter Haar die op een heel rustgevende manier tegen de studenten praat en uitlegt wat het doel van de oefening precies is.

Naast het gronden zijn ook lichamelijke en geestelijke ontspanning belangrijke principes van tai-chi. Ter Haar: "Tai-chi bestaat, zoals ik al eerder zei, uit spannen en ontspannen en daarin moet je een evenwicht zien te vinden. Op het moment dat ik mijn lichaam volledig ontspan, zak ik als een spaghetti-sliertje in elkaar. Span ik mijn lichaam teveel, dan word ik helemaal stijf. Het is heel moeilijk om daar een goede balans in te vinden, maar met veel oefenen kom je een heel eind."

Ter Haar vertelt dat er mensen zijn die hij al zeven jaar lesgeeft, maar waarvan sommige nog steeds hun balans niet hebben gevonden. "Tai-chi leren bestaat uit drie dingen: aanleg, methode en oefeningen. Die laatste twee zijn verreweg het belangrijkst. Een oude Chinese tai-chileraar pakte op zijn sterfbed de hand van zijn dochter en schreef daar een karakter op. Dat karakter stond voor oefenen. Het was het laatste wat hij deed, voordat hij stierf."

Iedereen luistert aandachtig naar het verhaal en er verschijnt een blik van hoop in hun ogen. Een van de cursisten kijkt duidelijk opgelucht: "Dus eigenlijk kunnen we het helemaal niet leren in acht lessen? Oh, gelukkig. Ik was al bang dat het aan mij lag. Komt er nog een vervolgcursus?"

Een ander belangrijk principe van tai-chi is 'centreren'. Dit houdt in dat je op zoek gaat naar je eigen lichaamscentrum. De deelnemers gaan via verschillende oefeningen op zoek naar dat centrum. "Denk je in dat je in het water staat en laat je armen op de golven meebewegen. Luister naar het geluid van je ademhaling. Leg je handen langzaam op je onderbuik en adem rustig in en uit. Laat al je gedachtes los en concentreer je alleen op het ritme van de ademhaling."

Het laatste principe heet eenheid. Door alle voorgaande principes met elkaar te combineren, ontstaat er een eenheid. Dit is heel moeilijk en kost ook veel oefening, maar dan pas is er sprake van een volledige balans tussen spanning en ontspanning. Ter Haar:"Het belangrijkste bij al deze principes is je gevoel. Zonder voelen bereik je niets, want gevoel zegt het meeste van allemaal."

Een uur later. De tijd is voorbij gevlogen. Het is een mooi contrast met de traagheid van de rustgevende oefeningen die de deelnemers het afgelopen uur hebben gedaan. | E.L.

Re:ageer