Wetenschap - 1 januari 1970

Warme aarde stoot extra CO2 uit

De aarde warmt nog meer op dan gedacht. De opwarming zorgt namelijk voor extra uitstoot van CO2, waardoor er een extra opwarming van 1,7 tot 8 graden Celsius plaatsvindt over de komende honderd jaar.

Prof. Marten Scheffer van de leerstoelgroep Aquatische ecologie wist samen met een Russische en een Engelse klimatoloog voor het eerst harde cijfers te leveren over het effect van de extra uitstoot aan kooldioxide op de opwarming van de aarde. Dat CO2 zorgt voor opwarming van de aarde is bekend. Dat is het broeikaseffect. Maar er is nog een ander proces, waarbij opwarming voor extra CO2-uitstoot zorgt.
Daarover konden klimatologen nooit harde berekeningen maken. De vele modellen die ze gebruikten, bevatten te veel onzekerheden, vertelt Scheffer. 'Je weet niet zeker hoe sterk of hoe zwak bepaalde processen, en je kunt er donder op zeggen dat je een proces mist.'
Scheffer kwam op het idee om een historische analyse te maken van de relatie tussen de temperatuur van de aarde en het CO2-gehalte, op basis van data uit ijskernen en historische temperatuurreconstructies tussen 1550 en 1850. Het bleek dat de temperatuurstijging steeds werd gevolgd door een oplopend kooldioxidegehalte. Gecorrigeerd voor het broeikaseffect kwamen de onderzoekers vervolgens tot een extra opwarming van 15 tot 78 procent op eeuwbasis.
De onderzoekers publiceerde hun bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift Geophysical Research Letters. Het artikel deed in de media nogal wat stof opwaaien, en het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Science wijdde er al een wetenschappelijk commentaar aan. Dat verraste Scheffer niet. 'Er is een forse factor over het hoofd gezien', stelt Scheffer. 'Het blijkt dat de opwarming van de aarde fors erger kan zijn dan gedacht.' Waarom klimatologen dat niet hebben ontdekt? 'Dat vraag ik me ook af. In een vakgebied kijkt iedereen vaak op dezelfde manier naar een probleem. Ik heb misschien het voordeel van een onbevangen blik.'
Toch waren er verwante zielen. Bij toeval ontdekte Scheffer dat andere onderzoekers op basis van ijskernen uit de afgelopen 420.000 jaar tot vergelijkbare conclusies kwamen. Een reviewer van Geophysical Research Letters, waarin het artikel verscheen, bleek dat artikel te hebben geschreven. Zijn artikel is nu in hetzelfde nummer van het tijdschrift gepubliceerd.
Volgens Scheffer is het nu zaak om de onzekerheden te verminderen. Een marge van 15 tot 78 procent is nog hoog. 'Met betere data kunnen we er nu aan werken om onzekerheden in te perken', aldus Scheffer. / MW

Re:ageer