Wetenschap - 2 november 2006

Wantrouwen maakt natuurbeheer duur

Boeren en beleidsmakers kunnen beter tot afspraken over agrarisch natuurbeheer komen als ze elkaar vertrouwen. Dat scheelt ook in de kosten van het beleidsproces, zo blijkt uit het promotieonderzoek van communicatiewetenschapper dr. Jasper Eshuis.
Eén van de centrale stellingen in de neo-institutionele economie is dat vertrouwen transactiekosten verlaagt. Als klant en aanbieder elkaar vertrouwen, hoeven er minder kosten gemaakt te worden voor bijvoorbeeld controle van de waar. Bij veel beleidsonderwerpen, waaronder agrarisch natuurbeheer, geldt dat ook, concludeert Eshuis in zijn onderzoek naar vertrouwen en communicatie tussen boeren en beleidsmakers bij agrarisch natuurbeheer.
De kosten die gemaakt worden tijdens het vaak langdurige proces om beleid tot stand te brengen noemt Eshuis proceskosten. ‘Als boeren, gemeenteambtenaren, controleurs en natuurbeschermers elkaar vertrouwen, blijken de proceskosten lager blijven. Het werkt ook andersom: de verzameling regels die de overheid oplegt en de strenge controle daarop van bovenaf, wekt geen vertrouwen bij boeren’, aldus Eshuis. In andere termen: te hoge proceskosten verlagen het vertrouwen.
Vertrouwen is echter geen zaligmakend smeermiddel voor beleidsprocessen, stelt Eshuis. ‘Want vertrouwen vergt ook proceskosten.’ Door te investeren in een controlesysteem kan er ook vertrouwen ontstaan, zo bleek in één van zijn cases. Het ging in dit geval om een gemeente in de Friese Wouden die een coulisselandschap met singels tot stand wilde brengen. Boeren waren bang dat de singels hun mogelijkheden voor bedrijfsuitbreiding zouden beperken en kapten ze daarom illegaal. Zelfs de politie moest ingrijpen.
Uiteindelijk zag iedereen in dat het zo niet langer kon. Boeren verenigden zich in een milieucoöperatie en die voerde overleg met de gemeente. Samen stelden ze een onafhankelijke en deskundige schouwcommissie in, die ging controleren of boeren de singels goed onderhielden. Via de schouwcommissie konden boeren laten zien een betrouwbare partij te zijn, en bracht onafhankelijke controle juist vertrouwen tussen boeren en gemeente tot stand. / Joris Tielens

Dr. Jasper Eshuis promoveerde op dinsdag 17 oktober bij prof Cees van Woerkum, hoogleraar Communicatiemanagement.

Re:ageer