Wetenschap - 1 juni 1995

Wagenings studentenorkest speelt in Praag

Wagenings studentenorkest speelt in Praag

Om de twee jaar maakt de Wageningse studenten koor en orkestvereniging (WSKOV) een concertreis naar het buitenland. Van 24 tot 28 mei bezochten de muzikale studenten Praag, waar ze optraden tijdens een straatfestival, in de Praagse landbouwuniversiteit en in het oude katholieke kerkje van Rozmberk. Lydia Wubbenhorst maakte de low-budget tournee mee.


Verzamelen om half 5 achter de Aula op 24 mei", vermeldt de reisbrief. In de repetitieruimte van de WSKOV schenkt een commissie thee en koffie in. De vereniging heeft commissies voor allerlei activiteiten, ook voor het sjouwen van de instrumenten - waaronder de grote trom - die allemaal mee moeten. Je breekt je nek over weekendtassen, rugzakken en instrumenten; de bussen zijn een half uur te laat. Maar dan is het zover: instrumenten in de ene, bagage in de andere bus; 97 mensen verdelen zich over twee touringcars. Praag, here we come!

Low-budgetreis - dat betekent: slapen in een krappe stoel en dat is lastig als je bijvoorbeeld 1 meter 85 bent. Dat wordt benen opvouwen of met je hoofd in de schoot van je buurmens. Dirigent Mobach heeft griep, maar onder medisch toezicht van invaller-fagottist Koen Brantjes (huisarts) en geassisteerd door hoboiste Marleen Henkens, wordt hij op de achterbank van Koens auto ingestopt met een deken en koortswerend medicijn. Voorlopig ziet hij zo bleek als een pasgestoken asperge.

Op de heenweg rijd ik met de orkestbus. Cello-solist Martijn Vink is mijn buurman, lengte ongeveer twee meter. Zijn benen liggen in het gangpad. Hij is behoorlijk uit zijn hum, omdat hij de finale Ajax-Milan misloopt. Als ik Ajax niet kan zien, maak ik morgen vast honderd fouten in Tsjaikovsky", voorspelt hij somber. Gelukkig is er radio, maar een groot aantal WSKOV-ers is niet geinteresseerd en kletst en lacht door de radioreportage heen. De spanning stijgt, weddenschappen worden afgesloten.

Het bus-babbel-boek doet de ronde; iemand schrijft erin: Ik ga liever een potje punniken dan naar voetbal kijken". Een ander dreigt het gezicht van Martijn te tatoeeren als deze weer zijn bloemenhulde aan de eerste violiste zal geven. Ik vermoed een stelletje; ze ontstaat spontaan in de bus, meer uit noodzaak dan uit liefde, blijkt achteraf. Het Ajax-succes leidt tot vrolijke uitbarstingen, maar de slaap doet zich tenslotte gelden.

Na een nachtstop in Duitsland komen we te vroeg aan op de locatie drie kilometer buiten Praag, camping/hostil Aritma. Kamers noch ontbijt zijn klaar, dat wordt wachten. Het is warm, dertig graden. Na een uur is alles in orde. Het ingestudeerde danklied voor het eten van Heinrich Schutz klinkt niet eens slaperig.

Diarree

De twaalf- en driepersoons kamers (gemengd) liggen verspreid over het terrein. Op de camping, waar een aantal WSKOV-ers hun tentjes opzetten, is de ontbijtzaal, zeven minuten lopen van mijn blok. Ik deel de kamer met twee anderen; een geheel nieuwe ervaring die tot uiterste aanpassing noopt. Twee wc's (een zonder slot, wel een hangslot op de wc-rol! ), twee wastafels en een douche zijn aanwezig voor ongeveer acht personen. Tsjechie, daar veranderen de dingen niet zo snel. Sommige douches verstrekken alleen gloeiend heet water en zijn niet regelbaar. Het kraanwater is ongeschikt om te drinken, je krijgt er diarree van; tanden poetsen moet met mineraalwater. Niet iedereen doet dat, een aantal ondervindt de gevolgen.

De reiscommissie heeft iedereen van een tweedaagse OV-kaart voorzien, voor metro, bus en tram. De stadswandeling in Praag, met gids, staat op het programma. Een meisje met krukken kan niet mee en met z'n tweeen vergezellen we de inmiddels wat herstelde Mobach op een stadstour per kleine touringcar. De sfeer is opperbest, want zonovergoten Praag aan de Moldau is een adembenemende belevenis. Een maaltijd in een koel kelderrestaurant gaat vooraf aan het eerste concert.

Dat vindt plaats in de aula van de Landbouwuniversiteit, een grote saaie zaal met bruinfluwelen gordijnen. Die zaal slurpt het geluid op als een bronstige spons!", roept Mobach geergerd tijdens het inspelen.

De algehele vermoeidheid slaat toe. De solist, juist bezig aan zijn cello-solo, prikt zijn strijkstok in mijn richting: Noteren, hoor!" Er hapert eerst van alles aan de stemming tussen blazers onderling, aan de inzetten van het orkest. De cellist maakt een opmerking tegen het orkest. Neem je de leiding van mij over?", vraagt Mobach. Iedereen is wat geirriteerd na een slopende nacht en hete dag.

Metamorfose

Maar dan ineens loopt 't. Ze werken zich in het zweet. Mobach, nog niet helemaal de oude, zakt puffend in een stoel in de zaal, gespannen zo vlak voor het concert. Orkest- en koorleden verkleden zich en het is frappant om te zien hoe dat stelletje ongeregeld in (korte) broek, t-shirt en sportschoenen zich in concertkleding hijst; de metamorfose is grandioos. Er komen niet al te veel mensen, misschien zestig; gebouw en campus liggen nogal afgelegen.

Het koor zingt het Calme des Nuits van Camille Saint-Saens, een heel broos lied. De aandacht is gevangen; ondanks de grote ruimte en de onberekenbare akoestiek gaat het lekker. Het swingende Chili con carne, let's make it - in Wageningen een succesnummer - gaat er goed in, al zie je sommige geleerde heren even wat verbaasd het programma raadplegen.

Het koor werkt het a capella-programma af en marcheert de zaal weer in. Het orkest begeleidt Martijn Vink bij zijn solo-stuk: Tsjaikovsky's Variaties op een Rococo-thema opus 33. Het publiek is enthousiast; hij speelt het deze keer heel snel.

Ook de rest van de stukken lukt aardig, al voelt de groep op het podium het niet zo; de akoestiek is slecht. Er valt hier en daar wel een nootje tussen wal en schip, maar in de zaal komt het heel goed over. Satie's werk heeft als vrolijk nootje, dat er nog maar een blazer overblijft aan het eind van de drie stukjes over Gargantua en Pantagruel. Mobach loopt dan zogenaamd boos weg, maar rent hard terug als de trombone luid begint te toeteren. Altijd weer een leuk moment voor het publiek, dat heel verrast reageert.

Cadeautjes over en weer en een drankje in een weinig inspirerende kantine, waar het orkest bezig is zich om te kleden. Enkele studenten van de Praagse landbouwuniversiteit blijken gebrekkig Engels te spreken en tonen zich verbaasd als ze horen dat Nederlandse studenten 560 gulden studiefinanciering per maand krijgen, plus een OV-kaart. Omgerekend is dat ongeveer 900 kronen, een voor hen hoog bedrag. Ze schrikken van het inschrijfgeld: 2500 gulden per jaar. Hun universiteit is gratis. Het kleine bedrag dat ze als studiebeurs krijgen, dreigen ze volgend jaar te verliezen.

Straatfestival

De volgende dag krijgen we een vroeg ontbijt met broodjes jam, een plakje kaas, een bekertje yoghurt, en koffie of thee. De WSKOV maakt zich op voor het straatfestival, dat plaatsvindt op het plein met het standbeeld van Jan Huss. Er is een overdekt podium opgebouwd. De bus mag niet verder, dus iedereen moet helpen met instrumenten sjouwen, een klus in de warmte, maar geen onvertogen woord!

Als het koor begint staat er al gauw een grote groep, voornamelijk toeristen, rond de tent. De WSKOV speelt en zingt volkomen ontspannen; Mobach moest stukken bewerken en invallers vragen, omdat niet iedereen mee kon. Koperklanken schallen over het plein. Bij de Brahms-liederen staat het koor voor en het orkest op het podium. Mobach moet het orkest dirigeren, omdat Vos het niet kan zien. Het is geinig, die twee dirigenten tegelijk aan het werk, in t-shirt en korte broek.

Een Nederlands echtpaar wil weten of ik een hotel kan aanbevelen. Ik vertel dat ik deel uitmaak van de musicerende groep Wageningse studenten en op een camping bivakkeer. Wat", roept de man uiterst verrast. Zijn dat Nederlanders?! Hoe is het mogelijk zeg, wat zijn die goed!" Inmiddels ziet het zwart van de mensen. Applaus alom. Het koor zingt deinend op de maat, armen om elkaar heen.

' s Middags wordt in groepjes de stad bekeken: het oude joodse kerkhof, de synagogen, de Dom beklommen, eethuisjes aan de Moldau opgezocht (meestal vol). Met een eerstejaars student, cellist uit het orkest, kom ik na een zoektocht in een schitterende kerk waar acht cellisten, bijna allemaal Nederlanders, een concert geven in het kader van het vijftigste Praagse zomerfestival. Warm en buiten adem arriveren we net in de pauze. Er zijn geen kaarten meer, maar twee Praagse dames staan hun kaart spontaan aan ons af. We worden ruimschoots beloond voor alle moeite.

De warme avond in Praag wordt besloten op het verlichte plein; de terrasjes vol drinkende toeristen, want voor de inwoners is alles veel te duur. Alleen Praag wordt gerenoveerd, klagen ze. Praag is voor de toeristen.

Hoogtepunt

De volgende dag rijden we via een glooiend landschap, onderbroken door helgele koolzaadvelden, naar Ceske Krumlov, een oud hooggelegen stadje waar een gids ons rondleidt. Met de lokale bus (de chauffeur scheurt met 110 km omlaag onder gegil zoals je in een achtbaan hoort) komen we in Rozmberk aan, waar we het prachtige kasteel bezoeken, genoemd naar de stichters uit de 13-de eeuw, de familie Rosenberg. Er zijn wapencollecties, meubilair en schilderijen (de meesten anoniem).

Maar het concert in het fraaie oude katholieke kerkje, waar de lokale bevolking op af komt, is het hoogtepunt, daar hebben ze allemaal naar toegeleefd. De akoestiek is perfect en zo inspirerend, dat de solist uit zijn dak gaat en zijn begeleiders keer op keer verrast en uitdaagt. Zijn Tsjaikovsky-interpretatie levert hem een geweldige ovatie op. Hij brengt zijn enthousiasme over op koor en orkest en het publiek is bijzonder dankbaar.

Vos en Mobach, die bij gebrek aan podium op een omgekeerd keukenkastje staan, bedekt met een zalmkleurig ontbijtlaken van de burgemeestersvrouw, staan te glimmen. Een van de buschauffeurs, die tijdens het concert vanaf de preekstoel het licht regelde, zegt: Geweldig. En dat van studenten!" Luid protest volgt.

Als de kerk leeg is, worden we verrast door orgelspel en zang. En buiten bij de bussen breekt een feestje los. We houden het dorpje uit zijn slaap, een beetje genant, maar wat een sfeer, de toernee kan niet meer kapot. Volgende keer graag weer deze kant op!", zegt Mobach hoopvol.

Re:ageer