Wetenschap - 1 januari 1970

Wagenings centrum brengt genen ‘gezonde’ bacterie in kaart

Wagenings centrum brengt genen ‘gezonde’ bacterie in kaart


,,Dit is een overlever’’, zegt prof. Willem de Vos van WCFS over de
bacterie waarvan zijn team binnenkort het genoom publiceert in de
Proceedings of the National Academy of Sciences. ,,De gemiddelde bacterie
in deze familie groeit op een stuk of drie suikers. Deze kan leven op
twintig suikers. Dat zegt iets over zijn veelzijdigheid.’’

De bacterie waarvan het genenpakket is vastgelegd komt uit menselijk
speeksel, maar eigenlijk vind je hem overal. De Lactobacillus plantarum
leeft op planten, maar ook in het darmkanaal van de mens. De
voedingsindustrie gebruikt de L. plantarum bij het maken van yoghurt,
salami en zuurkool, en voegt hem steeds vaker toe aan voedingsmiddelen die
de gezondheid van de consument zouden moeten verbeteren.
Onderzoekers van Plant Research International hebben voor het centrum voor
voedingsonderzoek WCFS een jaar gewerkt aan de opheldering van het DNA van
de bacterie. ,,Een middelgrote bacterie’’, typeert De Vos, die als
hoogleraar is verbonden aan de leerstoelgroep Microbiologie en
wetenschappelijk directeur is van WCFS. ,,Ongeveer 3,3 miljoen baseparen
groot. Er zijn grotere bacteriegenomen in kaart gebracht. Dat we hiermee
een publicatie in Proceedings hebben kunnen krijgen komt waarschijnlijk
vooral omdat onze beschrijving uitputtend was. We hebben de uitkomsten ook
nog eens laten analyseren door bio-informatici. We weten dus wat de genen
doen.’’
Dat was het werk van prof. Roland Siezen en zijn onderzoekers. Siezen is
verbonden aan WCFS, projectpartner Nizo food research en de universiteit
van Nijmegen. ,,We vonden een gebied in het DNA waar bijna alle genen
zitten die van de L. plantarum zo’n veelzijdig organisme maken. Daar zitten
de genen waardoor de bacterie van zo veel verschillende soorten suikers
energie kan maken. Je vindt er ook de genen voor de aanmaak van de eiwitten
die de bacterie uitscheidt.’’
Met die eiwitten communiceert de bacterie met zijn omgeving. Het zijn
waarschijnlijk dezelfde eiwitten waardoor de bacterie in de menselijke darm
een positief effect op zijn gastheer uitoefent.
Het project moet de voedingsindustrie inzicht geven in het DNA van één van
zijn belangrijkste werkpaarden en alle melkzuurbacteriën waarvoor hij
modelstaat, zegt De Vos. ,,Nu we het genoom kennen, kunnen we gerichter
zoeken naar de functie van genen.’’
Die studies lopen al, zegt Siezen, die benadrukt dat het niet om genetische
modificatie gaat. ,,We werken voor de voedingsindustrie en daar lijkt de
tijd nog lang niet rijp voor genetisch knip- en plakwerk. We gebruiken onze
kennis om nieuwe interessante varianten te selecteren uit de soorten die je
in de natuur vindt.’’ |
W.K.

Re:ageer