Organisatie - 12 oktober 2006

Wagenings belang eerst

Nee, wij van Resource beginnen geen eigen politieke partij. Wel lazen we de verkiezingsprogramma’s van CDA, VVD, PvdA en SP, volgens de peilingen de vier grootste partijen in ons land. Onze conclusie: ben je het niet eens met de huidige koers van Wageningen UR, stem dan links.

Complimentjes van de VVD
Het lijkt wel of sommige passages in het verkiezingsprogramma van de VVD door Aalt Dijkhuizen zelf zijn geschreven. De VVD is zonder meer in zijn noppen met het huidige Wageningen, en de groene kennisreus krijgt in het overigens flinterdunne en met foto’s opgesierde program het ene compliment na het andere.
De Nederlandse universiteiten en hbo’s moeten meer samenwerken, zegt de VVD. Check. Het hoger onderwijs moet samenwerken met bedrijven, niet in de laatste plaats met het MKB. De Kenniseconomie moet op stoom. Check.
De VVD wil meer onderzoek naar de ‘productie van duurzame energie door de land- en tuinbouwsector’. Dat onderzoek gebeurt al, aldus het verkiezingsprogramma, in de Wageningse Food Valley ‘waar universiteiten en innovatieve bedrijven samenwerken’ en laten zien ‘hoe toonaangevend Nederland hierin is’. Het is misschien niet helemaal conform de feiten, maar dat geeft niet. Check.
Bovendien moeten patenten en octrooien mede gaan bepalen hoeveel geld onderzoeksinstellingen krijgen. Dat moet de raad van bestuur toch als muziek in de oren klinken. Volgens hardnekkige geruchten krijgen de juristen van Wageningen UR meer aanvragen voor patenten en octrooien op hun bureau dan ze lief is. Check.
Als de liberalen dan ook nog opmerken dat ze geen bezwaren hebben tegen gentechnologie in voedsel, dan weet je genoeg. Onder kabinet Rutte gaan de trossen los voor de bv Wageningen. De vrijage tussen Wageningen en de VVD, dat is geen lust meer, nee, dat is pure liefde. Zelfs het jargon van de VVD doet denken aan de beleidstaal die de managers in Wageningen bezigen. ‘De kluizen van de kennis moeten worden opengebroken’, buldert de VVD. Of: ‘Amerika en China weten nu de beste studenten en wetenschappers te lokken. Die moeten hier komen! Instellingen zullen daar op worden getoetst.’
Enige punt van zorg: zou kabinet Rutte Wageningen strafpunten geven nu Martijn Katan, Han Olff en Maarten Koornneef elders hun heenkomen hebben gezocht?

CDA wil ondernemerschap
De christendemocraten beginnen in hun partijprogramma meteen al met compromissen. Het platteland moet groen blijven ‘maar mag niet op slot’. En het CDA wil ‘de toepassing van genetische modificatie niet blokkeren’, maar wil wel ‘normen stellen’. Een regering met CDA betekent dus brood op de plank voor de instituten, die mogen uitvogelen hoe deze compromissen eruit gaan zien.
Ook goed voor de Wageningse huishoudboekjes is dat het CDA warm voorstander is van een ‘investeringsplan, met een tijdshorizon van minimaal tien jaar’, ‘een langetermijnstrategie voor kennis en innovatie’ die de kenniseconomie meer fundament moeten geven. Focus daarin ligt op ‘schoner produceren’ en ‘biobrandstoffen in plaats van benzine en planten in plaats van olie voor de industrie’.
Misschien nog wel meer dan de VVD legt het CDA de nadruk op toegepast onderzoek, dat met een beetje hulp van de overheid ontstaat als universiteiten gaan samenwerken met bedrijven. De kongsi tussen bedrijven en wetenschappers moet leiden tot kennis waar ondernemers echt iets aan hebben. Dáár moet het geld van de overheid naartoe.
De eerste geldstroom moet verder worden afgebogen naar de tweede. Ach ja. De christendemocratie wortelt nu eenmaal in een gedachtegoed dat al sinds Galileo Galileï niet zo’n hoge pet op heeft van de fundamentele wetenschap.
Net als de VVD pleit het CDA voor toenadering tussen hbo’s en universiteiten. Ook binnen het hbo moet ‘praktijkgeoriënteerd onderzoek een belangrijke bijdrage leveren aan de kenniscirculatie tussen hogescholen, bedrijven en instellingen’.
Het zal niemand verbazen dat in het programma van het CDA het collegegeld omhoog gaat. Een uniek programmapuntje van het CDA is het keuzevak Ondernemerschap, dat overal in het onderwijs, ‘van het vmbo tot universiteit’, zou moeten worden ingevoerd.

Geen food&flowers voor de PvdA
Net als VVD en CDA wil de PvdA een kenniseconomie waarin de wetenschap beter tot nut is van bedrijven. De PvdA gelooft weliswaar dat de overheid ‘niet op de stoel van de ondernemers moet plaatsnemen’, maar vindt wel dat de staat moet bemiddelen tussen bedrijven, wetenschap en onderwijs. Uiteraard hechten de sociaaldemocraten aan ‘onderzoek dat gericht is op concrete toepassingen’. Ze willen ‘de toepassing van kennis’ stimuleren door ‘technologische topinstituten, waar kennis en bedrijvigheid gebundeld worden’. Goed nieuws voor instellingen als WCFS, zou je denken.
Dat praktische onderzoek komt wellicht voor een belangrijk deel op het bordje van Wageningen. De PvdA wil namelijk meer natuurgebieden, meer promotie van gezonde voeding, en - prominent in het programma - meer onderzoek naar schone energie. Met gentechnologie - mits die veilig is, de armoede bestrijdt en ons dieet verbetert - heeft de PvdA geen moeite. In één zin samengevat: ‘De overheid moet stimuleren dat de landbouw op dier- en milieuvriendelijke wijze gezonde producten voortbrengt.’
Net als de rechtse partijen vindt de PvdA dat het hoger onderwijs best wat meer mag vragen van zijn studenten. Een hoger opgeleide verdient immers veertig procent meer dan de doorsnee Nederlander. Studeren is toch hetzelfde als investeren?
Tot zover de overeenkomsten tussen de PvdA en de huidige regeringspartijen. Er zijn ook opvallende verschillen. Zo zien de sociaaldemocraten weinig heil in het gehamer op flowers&food als economische speerpunt door kabinet Balkenende. ‘Wetenschappelijke kwaliteit moet het primaire criterium voor financiering zijn, niet door de overheid aangewezen sleutelgebieden. De kenniseconomie is geen communistische planeconomie.’
Nog opmerkelijker is dat de PvdA, anders dan de VVD en het CDA, tien procent meer investeringen wil ‘in het ongebonden en zuiver wetenschappelijk onderzoek’. ‘Het moet weer aantrekkelijk worden om onderzoeker of docent te worden op de universiteit’, aldus het programma.

SP kiest voor fundamenteel
Wat bij de PvdA een sterke onderstroom in het programma is, is zonder meer de hoofdstroom bij de SP. De socialisten willen ‘kwaliteit centraal stellen in het hoger onderwijs’. Dat is nodig, schrijven de socialisten in hun programma. De bv-ficatie van het onderwijs heeft hbo’s en universiteiten gereduceerd tot een anonieme industrie waarin ‘persoonlijke aandacht en gedegen studie’ onmogelijk zijn geworden. De SP wil daarom dat studenten meer beurs krijgen en langer kunnen studeren. Als universiteiten ‘topuniversiteit’ willen worden, dan verdienen ze aanmoediging, maar het moet afgelopen zijn met de gedachteloze concurrentie. Die is ontaard in een wedloop naar helemaal niks.
De SP wil ook ‘meer investeringen in onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek’ en wil waarborgen voor de ‘onafhankelijkheid van onderzoekers en instellingen’ bij onderzoek in opdracht.
Over instellingen gesproken: zodra premier Marijnissen zijn borstbeeld van voorzitter Mao in Het Torentje heeft geïnstalleerd, krijgt Alterra waarschijnlijk het verzoek of het mogelijk is in het Markermeer een groot natuurgebied te laten ontstaan. Stokpaardje van de SP.
Ander onderzoek waarin de SP graag geld wil steken is dat naar vleesvervangers, schoner verpakkingsmateriaal en - jawel - onderzoek ten behoeve van de kenniseconomie. Zolang we dat overlaten aan het bedrijfsleven wordt het niks met de economische innovatie, aldus de SP. Bedrijven kijken alleen naar de korte termijn. De economie, heeft Marijnissen ooit gezegd, is nu eenmaal te belangrijk om aan bedrijven over te laten.

Re:ageer