Wetenschap - 25 april 2002

Wagenings-Russische samenwerking lost chlorofylmysterie op

Wagenings-Russische samenwerking lost chlorofylmysterie op

Het onderzoek is nog niet gepubliceerd, maar de uitkomst ervan heeft prof. Wim Vredenberg tijdens zijn afscheidsrede op 18 april vast verklapt. Wageningse plantwetenschappers hebben samen met onderzoekers van de universiteit van Moskou ontdekt dat de vouwing van het bladgroenmembraan verandert onder invloed van licht. Daarmee is de oplossing van een raadsel uit de plantenwetenschappen een stap dichterbij gekomen.

Vredenberg ontdekte in de jaren zestig dat bladgroenkorrels niet alleen licht invangen, maar ook afgeven. Dat gebeurt als het door bladgroen ingevangen licht van eiwit naar eiwit wandelt naar een gespecialiseerde bladgroenkorrel, die met behulp van het licht koolzuurgas omzet in suikers. Het afgegeven licht is rood van kleur, en zegt iets over de gezondheid van de plant. Gestresste planten, waarbij de ingevangen lichtenergie moeizaam naar het verwerkingscentrum stroomt, geven verhoudingsgewijs meer van die straling af.

Land- en tuinbouwers maken steeds vaker gebruik van fotosynthesemeters, die aan de hand van het uitgestraalde plantenlicht aangeven hoeveel licht door planten wordt gebruikt. Zo kunnen ze voorkomen dat potplanten verbranden, vaststellen wanneer druiven oogstrijp zijn en de belichting in kassen optimaliseren. Die meters zijn mede gebaseerd op het fundamentele onderzoek van de groep Russen en Wageningers, die al vanaf de jaren zeventig met elkaar samenwerkt.

Na de ontdekking van het afgeven van rood licht lukte het onderzoekers ook om de elektrische spanning over de wand van bladgroenkorrels te meten. Die spanning ontstond eveneens door het invangen van licht. Toen ontdekten de onderzoekers iets merkwaardigs. Als plantencellen meer licht afgaven, en dus minder licht konden verwerken, zou de elektrische spanning moeten afnemen. Maar dat gebeurt lang niet altijd.

Stond daarmee de theorie van het weglekkende licht en de toepassing ervan op losse schroeven? Nee, ontdekte de groep van Wageningse en Russische onderzoekers. Als bladgroenkorrels licht invangen, verandert de vouwing van hun membraan. Daardoor verandert onder meer de hoeveelheid in te vangen licht, en misschien nog wel meer. De veranderende vouwing verklaart waarschijnlijk de hoog blijvende elektrische spanning. | W.K.

Re:ageer