Wetenschap - 31 januari 2002

Wageningers zoeken naar evenwicht tussen recreatie en natuur

Wageningers zoeken naar evenwicht tussen recreatie en natuur

Een nieuwe onderzoeksmarkt ligt open voor Alterra en universiteit

Recreatie kan de natuur beschadigen. Het spanningsveld tussen de in steeds grotere aantallen toestromende bezoekers van natuurgebieden en de ecologische draagkracht van die natuur is onderwerp van een internationale conferentie in Wenen. Met opvallend veel Wageningse deelnemers. Een nieuw onderzoeksterrein?

De natuur in de Millingerwaard trekt meer dan honderdduizend bezoekers per jaar. Maar zulk succes kan ook te groot worden. De busladingen met dagjesmensen kunnen de natuur ook schade aanbrengen. Het nieuws vorige week dat watersporters een bedreiging kunnen zijn voor de Zeeuwse zeehondenpopulatie is een van de aanwijzingen dat natuur en recreatie elkaar niet altijd verdagen.

Vanaf 30 januari confereren wetenschappers in Wenen over dit precaire evenwicht tussen recreatie en natuur. In het internationale gezelschap zit een opvallend grote afvaardiging uit Wageningen. Daaronder de Amerikaan dr Stuart Cottrell, sinds een jaar verbonden aan de leerstoelgroep Sociaal-ruimtelijke analyse van landgebruik. In zijn onderzoek borduurt hij voort op zijn promotieonderzoek naar de druk van watersporters in Chesapeake Bay op de natuur. Het model om watersporters te monitoren, wil hij in Wageningen verfijnen en toepassen op het volgens hem veel drukkere IJsselmeer. "De bootconcentratie in Nederland is zo hoog!"

Een van Cottrell's studenten, Myl?ne van der Donk, gaat ook naar Wenen. Zij onderzocht of het Franse nationale park Mercantour voldeed aan de eisen die het Wereld Natuur Fonds (WNF) stelt aan PAN-parken, parken met beheer specifiek gericht op duurzaam toerisme. Daaruit bleek dat de standaards van het WNF nog niet consistent zijn. Dat mag ze nu van haar opdrachtgever in Wenen gaan vertellen.

Alterra doet in Nederland meer praktisch onderzoek naar de bezoekersstromen van natuurterreinen. Onderzoekers dr Sjerp de Vries en drs Martin Goossen presenteren in Wenen hun studie naar de vraag of mensen dichtbij huis voldoende recreatievoorzieningen vinden. In opdracht van de ANWB toetsten de onderzoekers hierbij vooral de normen die in regeringsbeleid zijn vastgelegd. Die gegevens zijn later uitgewerkt tot landsdekkende analyses. Dat het onderwerp politiek belangrijk is, blijkt uit het feit dat deze in de onlangs gepresenteerde Structuurnota Groene Ruimte 2 zijn opgenomen.

Naast dit landelijk dekkende experiment monitort Alterra sinds 1996 de bezoekers van drie natuurgebieden van Staatsbosbeheer. Het onderzoek werd voornamelijk gedaan door drs Peter Visschedijk. In Wenen zal ir Ren? Henkens het onderzoek presenteren. Het onderzoek is een toets om te kijken of Staatsbosbeheer qua recreatievoorzieningen in aanmerking komt voor subsidie van het ministerie van LNV. Tegelijk biedt het mogelijkheden aan beheerders om de recreatie op de ecologische draagkracht van het natuurgebied aan te passen. "We geven ze instrumenten om mee te spelen," aldus Henkens, "zodat ze kunnen zien als ze een pad afsluiten of ze dan meer dieren krijgen." In het onderzoek levert ook de universiteit gegevens.

Henkens wil in Wenen contacten opdoen met mensen die zich bezig houden met duurzaam toerisme. Hij heeft plannen om in Maleisi? en in Mongoli? onderzoek te doen naar vormen van toerisme die de natuur weinig belasten. De Vries en Cottrell zoeken in Wenen vooral naar kennis over onderzoeksmethodiek. "Bij congressen loop je jaren voor de publicaties uit", stelt De Vries. "Bovendien hoor je wat er mis is gegaan. Dat staat meestal niet in de artikelen, maar is zeer leerzaam."

Cottrell zoekt met zijn Amerikaanse contacten naar samenwerking met Europese collega's. Ook in Wageningen. De Vries kent hij al. "Iemand met veel kennis van zaken", vindt hij. De rest van de Wageningers kennen elkaar niet. Ze zullen elkaar in Wenen waarschijnlijk voor het eerst ontmoeten.

Is de grote belangstelling een aanwijzing voor een nieuw onderzoeksterrein voor Wageningen UR? Het lijkt er op dat het onderzoek nog in de kinderschoenen staat, en dat er voornamelijk samenwerking wordt gezocht. Ook binnen Wageningen UR. Maar, kijkend naar de aandacht van organisaties als het WNF en de ANWB, er lijkt een onderzoeksmarkt open te liggen. | M.W.

Re:ageer