Wetenschap - 1 januari 1970

Wageningen wil na twintig jaar haar werk in Suriname weer oppakken

Wageningen wil na twintig jaar haar werk in Suriname weer oppakken


Bijna twintig jaar is de Nederlandse relatie met Suriname bekoeld geweest.
Maar sinds 2000 zijn de banden weer aangehaald en wordt de
ontwikkelingshulp die Suriname nog te goed had weer ontdooit. Ook de
Europese Commissie wil investeren in de landbouw in Suriname. Dat biedt
kansen voor Wageningen UR om de kennis die de oudere generatie nog van
Suriname heeft in leven te houden.

Tot 1975 wapperde de vlag van de Wageningse landbouwhogeschool in Suriname.
Er was een Wageningse dependance, het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek
in Suriname (Celos), dat onderzoek deed naar landbouw en bosbouw in
Suriname. Na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 werd het centrum
overgedragen aan de Surinaamse overheid. Nederland zei Suriname bij de
onafhankelijkheid drieëneenhalf miljard gulden ‘verdragshulp’ toe.
Wageningse onderzoekers bleven er ook na 1975 intensief aan het werk. Een
van de bekendste resultaten van het onderzoek dat in de jaren zeventig bij
Celos gedaan werd is het Celos-beheersysteem van tropische bossen. Dr
Reitze de Graaf, die van 1970 tot 1982 werkte bij Celos, ontwikkelde het
samen met collega’s. Kern van het systeem is dat de groei van commercieel
waardevolle boomsoorten gestimuleerd wordt. Dat gebeurt door bomen die niet
verkoopbaar zijn te vergiftigen, waardoor ze sterven en ruimte geven aan
waardevolle bomen. Selectief en gefaseerd kappen van bomen zorgt ervoor dat
het systeem waardevol hout oplevert en tegelijkertijd een duurzaam
ecologisch systeem blijft waarin bomen zichzelf voortplanten.
In 1980 veranderde de politieke situatie in Suriname. Desi Bouterse pleegt
een staatsgreep waarna een periode van toenemende repressie volgt. Dit
culmineert in 1982 in de decembermoorden, waarbij vijftien tegenstanders
van het militaire bewind worden geëxecuteerd. De Nederlandse verdragshulp
wordt onmiddellijk bevroren. Ook de Wageningse onderzoekers moesten het
veld ruimen. Celos blijft bestaan maar de Surinaamse onderzoekers krijgen
er weinig middelen te besteden. Het onderzoek naar het Celos-
bosbeheersysteem wordt elders in de regio voortgezet. ,,Tegenwoordig draait
het bosbeheersysteem in de praktijk op honderdduizenden hectaren in de
Amazone in Brazilië’’ vertelt Reitze de Graaf. ,,Niet in Suriname wegens
politieke problemen. Maar daar lijkt verandering in te komen.’’

Pensioen

Ook buiten de bosbouw zijn er sinds een paar jaar weer mogelijkheden. In
2000 werd Venetiaan gekozen tot president van Suriname, en sindsdien is de
Nederlandse relatie met het land hersteld. Minister Herfkens geeft de
verdragshulp weer vrij. En ook de Europese Commissie blijkt nog steeds
interesse te hebben om onderzoek in Suriname te financieren. Het Noord-Zuid
Centrum van Wageningen UR inventariseert nu wat Wageningen UR anno 2003 te
bieden heeft aan kennis voor Suriname. Ir Kees Houtman was van 1982 tot
1984 landbouwattaché bij de Nederlandse ambassade in Paramaribo. Nu werkt
hij voor het ministerie van LNV en wordt door hen gedetacheerd bij het
Noord-Zuid Centrum van Wageningen UR. Houtman organiseerde vorige maand op
verzoek van LNV een workshop waarin onderzoekers van Wageningen UR hun werk
presenteerden aan ambtenaren van het ministerie van LNV en de Europese
commissie.
Er zijn nog vrij veel onderzoekers binnen Wageningen UR die kennis hebben
over Suriname. Maar een belangrijk deel daarvan, geeft Houtman aan, nadert
inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd. De politieke crisis in Suriname
sloeg een gat van twintig jaar in de kennisontwikkeling ten aanzien van
Suriname. Daardoor gaapt er nu een generatiekloof tussen de oudere Suriname-
onderzoeker die nog bij het Celos en andere instellingen werkte, en de
jongere onderzoekers die pas sinds 2000 weer onderzoek doen in Suriname.
Hoog tijd, denkt daarom Kees Houtman, om de draad weer op te pakken.
Dr Peter van der Meer, een student van Reitze de Graaf en nu werkzaam bij
Alterra, beaamt dat het goed zou zijn als gebruik wordt gemaakt van de
ervaring van de oudere generatie onderzoekers. ,,Kennis ligt natuurlijk
deels vast in databases en publicaties, en vanuit Suriname zelf zijn mensen
betrokken bij het onderzoek. Toch zou veel ervaring verloren gaan als nu
bijvoorbeeld het oude bosbouwonderzoek in Suriname niet opgepakt wordt.’’
Alterra heeft ook plannen met het natuurpark Brownsberg, dat mogelijkerwijs
een onderzoekssite wordt dat biodiversiteit gaat monitoren.
Dr Bert Vermeulen is de afgelopen paar jaar al een paar keer in Suriname
geweest. Niet met Nederlandse financiering, maar via de Europese Commissie.
Suriname verloor haar voordelige handelspositie voor import van rijst in de
EU. Als tegenprestatie financiert de EU onderzoek naar de rijstbouw in
Suriname. En volgens Vermeulen kan Suriname ook tegen wereldmarktprijs
rijst produceren, als er meer onderzoek en verbetering in de teelt en
verwerking van rijst komt. Ook dr Arij Everaarts van het Praktijkonderzoek
Plant en Omgeving heeft een bezoek aan Suriname in de planning. In opdracht
van LNV gaat hij bestuderen hoe het Surinaamse praktijkonderzoek ervoor
staat en hoe dat verbeterd kan worden. |
Joris Tielens

Fotobijschrift:
Het rijstbedrijf van de Stichting Machinale Landbouw in Wageningen
(Suriname) was ooit een modelbedrijf voor de rijstteelt. Het zieltogende
staatsbedrijf kreeg onlangs een nieuwe directeur die de productie weer op
gang moet zien te brengen. | Foto Gert van Maanen

Re:ageer