Organisatie - 1 januari 1970

‘Wageningen niet klaar voor opdrachtonderzoek’

Wageningen Universiteit is niet klaar voor de intensieve samenwerking met bedrijfsleven en andere opdrachtgevers. Dat zegt prof. Martijn Katan in een reactie op de Diesrede van rector prof. Bert Speelman. ‘Gevallen van grove wetenschappelijke fraude zul je in Wageningen niet vinden’, aldus Katan. ‘Maar als Wageningen Universiteit zich niet realiseert onder welke druk zijn jonge onderzoekers staan, dan kan dat veranderen.’

In zijn rede noemde Speelman de angst dat wetenschappers hun integriteit verloren door te werken voor opdrachtgevers ‘overdreven’ en ‘voer voor sensatiebladen’. ‘Een onderzoeker die zijn integriteit verliest is niet interessant voor het bedrijfsleven’, zei de rector. ‘Dus waarom zou hij zichzelf te grabbel gooien? Fraude is niet in het belang van de onderzoeker en ook niet van de opdrachtgever.’
‘Dat klopt helemaal’, zegt Katan. ‘Op de lange termijn. Als Wageningen zijn reputatie verliest, dan zijn we inderdaad niet meer interessant. Maar de realiteit van de korte termijn is die van de jonge onderzoeksleider die zijn mensen aan het werk moet houden, en misschien ook wel zichzelf, en zijn geld op de markt moet inverdienen. De druk op de Wageningse onderzoekers groeit, maar op steun van de universiteit hoeven ze niet te rekenen.’
De universiteit zou bijvoorbeeld met een korte en heldere verklaring moeten komen die voor alle partijen duidelijkheid geeft, zegt Katan. ‘Zoiets als: Resultaten van onderzoek zijn openbaar ongeacht de uitkomst, en ze worden niet aangepast aan commerciële belangen van de sponsor van het onderzoek.’
‘Geheim onderzoek kan niet binnen een universiteit’, zegt Katan. ‘Toch lees ik in de ethische richtlijnen die op intranet staan dat steeds meer onderzoek niet meer wordt gepubliceerd. Alsof dat een voldongen feit is, waar we ons bij moeten neerleggen!’ In de richtlijnen staat verder dat we een patent ook als publicatie moeten beschouwen. Kan niet, vindt Katan. ‘Wetenschappelijke publicaties moeten worden onderworpen aan het kritische oordeel van andere wetenschappers, in onafhankelijke tijdschriften. Anders zijn het geen volwaardige publicaties.’
Wageningen Universiteit geeft standaardcontracten aan zijn onderzoekers die in opdracht van bedrijven of instellingen onderzoek gaan doen. Die kunnen duidelijker, vindt Katan tenslotte. ‘In mijn contracten met bedrijven stond altijd dat ik al mijn bevindingen publiceer. Maar in het standaardcontract staat een passage waaruit je kunt opmaken dat de opdrachtgever dingen kan weglaten uit de publicatie als die nadelig voor hem zijn.’ / WK

Zie ook nieuws: ‘Maak financiële belangen onderzoekers openbaar’

Re:ageer