Wetenschap - 1 januari 1970

Wageningen is reeds een hbo geworden

Docent geo-informatiekunde ir Janhein Loedeman was al voor de overname aan de andere kant van de muur actief. Hij werkte als docent zowel voor Wageningen Universiteit als voor hogeschool Larenstein, en merkt nu dat het onderwijs aan Wageningen Universiteit nog maar weinig verschilt van dat op het hbo.

Is het onderwijs aan Wageningen Universiteit slechter geworden?

,,Ik wil niet zeggen dat het slechter is tegenwoordig, maar wel dat het onderwijs aan Wageningen Universiteit niet langer academisch is. Academisch betekent de bereidheid om achter de dingen te willen kijken, de bereidheid om te willen leren hoe het écht zit.
Gangbaar is nu vakjes sjezen. En dat is precies hetzelfde wat ik zag toen ik begon met lesgeven op de hogeschool Larenstijn te Velp. Studenten moesten daar tenminste 32 vakken in een jaar halen en veel studenten deden er nog meer. Ik gaf aan de Landbouwhogeschool hetzelfde vak als op het hbo, maar moest het voor het hbo behoorlijk aanpassen. Voor het aanhoren van theoretisch geneuzel bestond weinig animo onder mijn studenten. Bij mijn aantreden als onervaren docent in het hbo heb ik erg moeten wennen aan de pragmatische, utilitaire instelling van studenten. Prima ter voorbereiding op een beroepsveld van jongens van de gestampte pot, maar met academische vorming had het weinig van doen.
Tegenwoordig geef ik aan de Wageningse BSc-studenten een soort onderwijs dat ik vroeger aan het hbo gaf. Voor een juist begrip is wiskundig inzicht in mijn vakgebied onontbeerlijk. Met wiskundige verhandelingen hoef ik echter bijna bij geen enkele WU-student aan te komen; net als destijds bij het hbo. Het resultaat is dat ik zo’n verhandeling ook onthoud aan degenen aan wie dat juist heel goed besteed zou zijn.''

Hoe heeft het zover kunnen komen?

,, Allereerst is de vwo-instroom diverser geworden. Vroeger had iedereen die naar Wageningen kwam een bètadiploma van het atheneum. Nu komen studenten hier binnen met heel andere profielen, en we kunnen studenten niet zomaar afwijzen. Daar komt dan nog eens een grote groep hbo-studenten bij. Een vergrote instroom op hbo'ers heeft een negatief effect op de kwaliteit van het onderwijs. Veel hbo'ers komen hier alleen maar om zo snel mogelijk een extra papiertje te halen. Tijdens een onderwijsbijeenkomst van twee jaar geleden heb ik tegen Speelman gezegd dat ik gedwongen ben me te richten op de hoofdmoot. Ik vertelde hem dat als dertig procent niet snapt waar het over gaat, ik gedwongen ben om het niveau te verlagen. Speelman zei toen dat hij moest kiezen voor kwantiteit in plaats van voor kwaliteit.
Ik werk dus mee aan het verlagen van de kwaliteit. Wat moet ik anders? Je kunt natuurlijk besluiten de lat hoog leggen, en besluiten geen rekening te houden met de groep mensen waar je voor staat. Maar wat bereik je daar mee? We zijn als universiteit ingesteld op het credo 'meedoen is halen'. Ik werd een keer door een secretaresse op de vingers getikt toen ik een student vier keer achterelkaar een onvoldoende voor een vak had gegeven. Als zo’n student vier jaar nadat hij een vak bij je heeft gevolgd nog een keer voor de deur staat, wat doe je dan? Ik ben nog nooit collega’s tegen gekomen aan de universiteit die dat probleem niet kennen. Als ik vervolgens aan hen vertel wat ik toen deed, beginnen veel mensen erg veel misbaar te maken.’’

Waar ligt de oplossing?

,,Ik heb soms meer het gevoel horecamedewerkers voor me te hebben dan studenten. We kunnen niet blijven roepen dat we een topuniversiteit zijn en ondertussen de deur wagenwijd open zetten voor iedereen. We moeten serieus werk maken van het competentieverhaal. Daar schuilt een goede oplossing voor het probleem, maar de manier waarop het competentieproject is ingevoerd door het hoofdgebouw is ronduit schandalig te noemen.
We moeten bepalen wat een student moet weten om aan een vak of een opleiding te mogen beginnen. Hbo'ers mogen wat mij betreft voor de universiteit blijven kiezen, als ze maar van een aansluitende richting komen. Nu werken we bij de toelating nog met oude lijstjes die de zijn gemaakt van opleidingen die ongeveer aan zouden moeten sluiten op de universiteit. Hbo-studenten van deze opleidingen worden min of meer automatisch toegelaten. Dat moet anders.''

En hoe zit het met de buitenlandse studenten?

,,Buitenlandse studenten lopen door de cultuur van 'meedoen is halen' vast op afstudeerprojecten. Ik heb net nog een slechtnieuwsbericht daarover moeten sturen aan een Chinese student. Het onderwijs is veranderd in de afgelopen jaren. Dat moeten we erkennen om er wat aan te doen. De recente reactie in het Wb van onze rector op de ‘Chinese problematiek’ deden me denken aan de reacties die historicus Paul Scheffer ten deel vielen uit het politiek correcte Nederland, toen hij enkele jaren geleden mythe van de ‘multiculturele samenleving’ doorprikte. Toen was er ook een hoop stampij nodig om de problemen onder ogen te zien. Er is echter de formele werkelijkheid van Paul Deneer en de anderen in het hoofdgebouw en de werkelijkheid van de werkvloer. Er is gebrek aan visie vanaf het hoofdgebouw. Wanneer merk ik iets van mijn rector? Als hij mij een mailtje stuurt over Chinezen.''

Hoe gaat u om met de studenten die wel academische vorming wensen?

,,We kunnen het niet maken om onze goede studenten geen uitdaging meer te bieden. Ik heb me voorgenomen om me van de slechtste dertig procent niks meer aan te gaan trekken, en die aandacht te besteden aan de goede studenten.’’

Guido van Hofwegen

Re:ageer