Organisatie - 12 februari 2004

Wageningen aanpak: interactief, interdisciplinair, systeemdenken

Wageningen UR heeft een reputatie hoog te houden als het gaat om het bieden van praktische oplossingen voor ingewikkelde problemen. Dat gebeurde en gebeurt nog steeds vooral door samenwerking tussen verschillende soorten vakgebieden en door contact tussen wetenschappers en de praktijk, en is wel eens de Wageningse aanpak genoemd. Toch heeft die aanpak steeds weer nieuwe stimulansen nodig, want vanzelf gaat het niet. Met een zak geld van de raad van bestuur willen prof. Cees van Woerkum en ir Marianne van Dorp de organisatie veranderen en zo ‘de Wageningen aanpak’ stimuleren.

Een voorbeeld van de Wageningen aanpak zoals die al gebruikt wordt is het project Koeien en Kansen. Het ging om een duurzame melkveehouderij die voldoet aan milieunormen en toch rendabel is. Wetenschappers uit verschillende vakgebieden gingen met melkveehouders om de tafel zitten. En merkten dat wetenschappers verleerd zijn te luisteren naar burgers en boeren, terwijl dat wel essentieel bleek voor succes.
Het is een van de voorbeelden die beschreven staan in een boekje dat wetenschapsjournalist Leo Klep schreef over de Wageningen aanpak. Alle succesvoorbeelden hebben met elkaar gemeen dat ze interactief en interdisciplinair zijn en uitgaan van een systeembenadering. Interactief wil zeggen dat de onderzoekers intensief contact hebben met mensen uit de praktijk en ook bereid zijn van hen te leren. Interdisciplinair dat wetenschappers uit alfa-, bèta- en gammahoek samenwerken. En een systeembenadering wil zeggen dat samenhangen van een probleem onderkend en benut worden. Dat schrijft universiteitshoogleraar prof. Rudy Rabbinge in de inleiding van het boekje. En deze drie kenmerken vormen de kern van de Wageningen aanpak. Rabbinge is ook voorzitter van de denktank DOS (Duurzame Ontwikkeling en Systeeminnovatie) die aan Klep opdracht gaf het boekje te schrijven.
Prof. Cees van Woerkum en ir Marianne van Dorp zijn door de raad van bestuur en door het overleg van de directeuren wetenschap van alle kenniseenheden gevraagd het idee van de Wageningen aanpak meer handen en voeten te geven. Van Woerkum: ,,We hebben er genoeg over nagedacht, nu gaan we aan de slag. Er gebeurt al heel veel, maar we gaan kijken hoe we het mensen makkelijker kunnen maken de aanpak toe te passen.’’
Want samenwerking tussen disciplines wordt niet gestimuleerd door de huidige organisatievorm. Instituten die een project binnen halen zetten daar liever hun eigen mensen op dan dat ze mensen van andere instituten inhuren. En hoogleraren uit verschillende vakgebieden die samen een promovendus begeleiden, zijn daar meer tijd en aandacht aan kwijt dan aan een promovendus uit het eigen vakgebied. Van Woerkum: ,,Daar kan bijvoorbeeld een premie op komen. Interdisciplinaire begeleiding gaat wat meer geld krijgen dan disciplinaire. Dat is een kwestie van verdeling.’’
Ook willen Van Woerkum en Van Dorp zoeken naar beloning voor mensen die zich inzetten voor maatschappelijke problemen, bijvoorbeeld de vogelpest. Maar ook programmaleiders moeten doordrongen worden van de aanpak en ‘losgeweekt’ worden van de belangen van hun eigen afdeling, zegt Van Woerkum. Het tweetal heeft een budget van 250.000 euro meegekregen. Daarvan wordt deels coördinator Van Dorp betaald, en deels gaat het geld naar prikkels om aan te zetten tot de Wageningen aanpak. Ze willen voorbeeldprojecten naar voren halen om te laten zien hoe het kan. En de lessen daaruit te trekken.
Ook in het onderwijs moet er meer verbreding komen, vindt Van Woerkum. Van Woerkum: ,,De aanpak moet een selling point worden van Wageningen UR, de term waar we onze marketing aan kunnen ophangen. Het ministerie van LNV maakt ook heel duidelijk dat ze dit erg belangrijk vinden. En LNV is onze belangrijkste financier.’’ Van Dorp: ,,Bovendien staat de Wageningen aanpak prominent in het strategisch plan van Wageningen UR. Daar moet invulling aan gegeven worden.’’
Het boekje van Klep werd vorige week vrijdag door Van Woerkum overhandigd aan rector Bert Speelman. Die zei dat het tijd is voor daden en niet voor woorden. ,,Er zijn kilo’s papier aan besteed, maar het blijft weerbarstige materie. Het disciplinaire denken zit in de onderzoeksscholen, in het onderwijs en ook bij DLO.’’ Speelman haalde ook het voorbeeld van twee verschillende hoogleraren met een promovendus aan, en zei ook dat daar een prijs op gezet moet worden. |
J.T.



De Wageningen aanpak?

De term Wageningen aanpak is een verbastering van het Engelse the Wageningen approach en is geen correct Nederlands, weet ook Van Woerkum. ,,Ik heb me er ook tegen verzet. Maar de Wageningse aanpak mocht niet. Want in het strategisch plan en navolgende plannen stond de aanpak prominent genoemd onder de naam 'Wageningen aanpak’. En daar van afwijken mocht niet van de raad van bestuur. Wij schrijven ook Wageningen aanpak. Maar onder protest. ''

Re:ageer