Nieuws - 21 september 2015

Wageningen UR stelt onderzoekdata ammoniak wel beschikbaar

Wageningen UR heeft twee datasets beschikbaar voor ammoniak-onderzoeker Jaap Hanekamp. Maar oude onderzoeksgegevens uit de jaren negentig zijn waarschijnlijk weg. Dat stelt woordvoerder Simon Vink naar aanleiding van commotie in de agrarische pers over het ammoniakonderzoek.

Hanekamp is een onderzoeker die, met behulp van crowdfunding, de wetenschappelijke onderbouwing van het ammoniakbeleid wil beoordelen. Om die reden vroeg hij Wageningen UR om oude onderzoeksgegevens uit begin jaren negentig waarop de emissiefactoren zijn gebaseerd. Die meetgegevens van 25 jaar geleden zijn er niet meer, reageert Wageningen UR. Daarop ontstonden in de agrarische pers suggesties dat de onderzoeksinstelling de onderzoekdata met opzet heeft weggegooid of niet wil prijsgeven om geen verantwoording af te leggen over het ammoniakonderzoek. Dat is onzin, reageert woordvoerder Simon Vink.

‘ Het gaat om integrale datasets met agrarische, bodemkundige en milieukundige gegevens die aan de basis liggen van het ammoniakemissiemodel. Die gegevens hoefden we hooguit 5 jaar te bewaren. Na drie verhuizingen en vijf nieuwe computersystemen is de kans erg groot dat die onderzoekdata er niet meer is.’ Suggesties dat ammoniakonderzoeker Jan Huijsmans nog floppies zou hebben met onderzoekdata, raken kant noch wal volgens Vink. ‘Die onderzoekgegevens hebben nooit op floppies gestaan, want dat paste niet op floppies.’

Vink snapt niet waarom de ammoniak-sceptici Jaap Hanekamp en Marcel Crok zo’n stennis maken. ‘Na hun verzoek hebben we Hanekamp en Crok begin juni uitgenodigd voor een gesprek, maar dat zegden ze af. We hebben twee datasets beschikbaar met recente ammoniakwaarnemingen, maar daar hebben ze nooit om gevraagd.’

De commotie over de Wageningse data ontstaat op het moment dat een internationale reviewcommissie op verzoek van het ministerie van Economische Zaken de wetenschappelijke onderbouwing van het ammoniakbeleid heeft onderzocht. Deze commissie, onder leiding van de Brit Mark Sutton, heeft Hanekamp en Crok uitgenodigd om hun kritiek te geven, maar ook daar lieten ze verstek gaan. De internationale commissie constateert dat de wetenschappelijke basis van het ammoniakbeleid goed is, maar dat meer metingen nodig zijn om het ammoniakmodel en draagvlak voor het mestbeleid te versterken.

Tot enkele jaren geleden werden onderzoekers geacht om hun onderzoekgegevens vijf jaar lang te bewaren. Sinds de grootschalige onderzoekfraude van Diederik Stapel houdt de academische wereld een bewaartijd van tien jaar aan. ‘Je kunt het vergelijken met je belastinggegevens; die moet je ook zeven jaar bewaren’, zegt Bastiaan Meerburg,   afdelingshoofd Veehouderij & Omgeving bij Livestock Research. Meerburg, wiens groep ammoniakonderzoek uitvoert, vindt dit een ‘uiterst merkwaardige discussie’. ‘Derden vragen vrijwel nooit om ruwe onderzoekdata. De gangbare weg is dat vakgenoten de meetgegevens en methode via peer review controleren voordat onderzoekers hun vindingen publiceren. Daarna is de kous af.’ Tegenwoordig wordt er steeds vaker onderzoekdata voor langere tijd bewaard via open access, zegt Meerburg. ‘Maar dat gebeurt pas een paar jaar.’ Ook hij vindt de suggesties in de agrarische pers niet fair. ‘Er ontstaat zo een sfeertje dat we niet open zijn. Jammer.’