Wetenschap - 1 januari 1970

Waarom kip met weerstand slank is, blijft raadsel

De kippen die de leerstoelgroep Fokkerij en genetica heeft gefokt op een actief immuunsysteem, zijn slanker dan kippen met een lui immuunsysteem. Maar de genen die een kip weerstand geven, reguleren niet zijn groei, schrijft aio ir Maria Siwek in Poultry Science. Het zijn de mysterieuze resultaten in de zoektocht naar de sterke scharrelende kip.

,,De pluimveesector is aan het humaniseren’, zegt de begeleider van Siwek, dr Jan van der Poel van de leerstoelgroep Fokkerij en genetica. ,,De samenleving wil niet langer dat kippen in hokjes zitten. Ze moeten in groepen op de grond lopen, en aan snavels knippen doen we ook niet meer.’’ Die nieuwe pluimveehouderij krijgt daardoor te maken met een levensgroot probleem, dat als een zwaard van Damocles boven de sector hangt: ziekten. Want doordat ze in groepen op de grond leven en wondjes oplopen, krijgen de gehumaniseerde de kippen onvermijdelijk te maken met infecties. Daarom werken onderzoekers aan een nieuwe kip, met een immuunsysteem dat beter infecties kan bestrijden.
,,De huidige kippen zijn gefokt op hun productie-eigenschappen als groei en het aantal eieren’’, zegt Van der Poel. ,,Naar het immuunsysteem hebben we nooit gekeken. Dat hoefde ook niet. Maar dat wordt nu anders.’’
Waar de fokker van zo’n robuuste kip op moeten letten is een vraag die centraal staat in verschillende onderzoeksprojecten, zoals dat van Siwek. Siwek onderzocht twee Wageningse kippenvariëteiten, die zijn ontstaan uit hetzelfde kippenras. De ene lijn is gefokt op een lui immuunsysteem. Op een injectie met vreemde lichaamscellen is de reactie van het immuunsysteem van die kip tamelijk slapjes. Een andere lijn is er daarentegen op gefokt wel heftig te reageren op vreemde indringers.
Als je kippen van die twee variëteiten met elkaar vergelijkt is meteen duidelijk waar de schoen wringt. ,,Aan de kip met het luie immuunsysteem merk je eigenlijk niets’’, zegt Van der Poel. ,,Maar de kip met het actieve immuunsysteem is dunner. Je kunt het niet over het hoofd zien. Het scheelt bij volwassen dieren toch al snel een halve kilo.’’
Voordat het fokken van de robuuste en humane kip begint is het nuttig om te weten waar dat gewichtsverschil vandaan komt – en of daar iets aan te doen is. Siwek beschrijft in haar artikel dat de stukken van het DNA die de groei reguleren andere zijn dan die betrokken zijn bij het immuunsysteem. Dat maakt het onwaarschijnlijker dat robuuste kippen per definitie slechte groeiers zijn. Maar de vraag waar die halve kilo blijft is daarmee nog niet opgelost.
,,Misschien heeft een robuuste kip meer energie nodig om zijn immuunsysteem te onderhouden’’, zegt Van der Poel. ,,Misschien heeft hij behoefte aan andere voedingsstoffen, waardoor we ze nu ondervoeden zonder dat we het weten. Of misschien is het een genetische aanleg die per toeval is ontstaan in deze lijnen. We hebben eerlijk gezegd geen flauw idee.’’ | W.K.

Re:ageer