Organisatie - 8 januari 2009

WAGENINGEN ZIET BLEEKGROEN

Het imago van Wageningen UR is heldergroen. Maar de praktijk is anders.
Het WUR-bedrijf scoort op duurzaamheid een mager zesje. Dat moet veranderen, roepen studenten al jaren. En achter de schermen wordt sinds kort inderdaad gewerkt aan verbetering. Nieuw beleid moet het bleke groen meer kleur geven.

Een overschot aan auto’s op Wageningen Campus.
Met de beeldvorming zit het wel goed. Wageningen UR is onbetwist de meest groene onderwijs- en onderzoeksinstelling van Nederland. Dat beeld wordt er met kracht ingehamerd: Wageningen UR – for quality of life.
Maar duurzaamheid prediken is niet hetzelfde als duurzaamheid praktiseren. Vooral in de interne bedrijfsvoering valt nog veel te verbeteren. Dat blijkt uit een duurzaamheidscan die PricewaterhouseCoopers (PWC) een half jaar geleden verrichtte. Voor studenten is deze uitkomst geen verrassing. Hun onvrede over het interne milieubeleid leidde in maart 2007 al tot het oprichten van het Wageningen Environmental Platform (WEP). Een paar maanden later volgden VHL-studenten in Velp met de Sustainable Larenstein Action Group (SLAG).
De onderzoekers van PWC hielden het netjes in hun rapportage. De boodschap was desondanks zonneklaar: voor duurzaamheid krijgt Wageningen UR een mager zesje. Daarbij moet volgens PWC wel onderscheid worden gemaakt tussen onderwijs en onderzoek aan de ene kant, en de interne bedrijfsvoering aan de andere kant. Onderwijs en onderzoek doen het goed, de interne organisatie niet.
Het meest in het oog springend is het ontbreken van beleid. Nergens ligt vast wat de ambities van Wageningen UR zijn op het vlak van duurzaamheid. PWC verbaast zich er verder over hoe weinig de instelling doet met resultaten van eigen onderzoek. Wageningen laat zelfbereide kennis op het gebied van duurzame energie bijvoorbeeld links liggen. Her en der zijn wel aardige initiatieven. Maar iedereen doet maar wat, is kort samengevat de conclusie van PWC.
Het lijkt erop dat de top van Wageningen UR zich die kritiek nu aantrekt. Een projectgroep Duurzaamheid, ingesteld door de raad van bestuur, heeft zojuist de laatste hand gelegd aan een visie. In het stuk worden vier ‘ambitieniveaus’ voorgelegd, legt Anna Harnmeijer van het Landelijk studentennetwerk voor duurzame ontwikkeling (Lhump) uit. De studente Environmental Sciences vertegenwoordigt de Wageningse studenten in de projectgroep. ‘De ambities variëren van niets doen tot ver vooruitlopen. We beschrijven de ambities en wat daarvan de consequenties zijn voor de organisatie. Daarbij richten we ons op catering, bouwen, energie, inkoop en mobiliteit. We hebben zo neutraal mogelijk alle positieve en negatieve kanten van mogelijke veranderingen in kaart gebracht.’ De precieze inhoud van het stuk blijft nog even geheim. De raad van bestuur krijgt het deze maand pas onder ogen.
Volgens Harnmeijer valt er nog veel te verbeteren bij Wageningen UR. ‘Binnen Nederland doen we het wel aardig, maar we liggen op het buitenland ver achter. Er kan zo veel meer dan we denken. Er is hier zoveel kennis op dit gebied. Hoe komt het dat die niet in de organisatie zelf wordt toegepast?’ MILIEUVRIENDELIJKE TIPS GEZOCHT
De WUR-vestigingen in Wageningen, Lelystad, IJmuiden, Yerseke, Den Helder en op Texel verbruikten afgelopen jaar samen ruim 63 gigawattuur aan stroom, genoeg om zeventienduizend huishoudens van drie personen mee te bedienen. Met gas erbij kostte dat zo’n tien miljoen euro. Dat staat in de jongste WUR-energiemonitor.
Resource roept lezers op om mee te denken over energiebesparing. Mail je milieuvriendelijke tip naar email('roelof.kleis','wur.nl'); .

WEP: ‘MEER DOEN MET EIGEN KENNIS’
‘VHL heeft het imago een groene school te zijn. Dat klopt ook wel als je kijkt naar waar we mee bezig zijn, maar duurzaam zijn we absoluut niet. We leren van alles over de natuur, maar studenten lopen vervolgens de supermarkt in om kiloknallers in te slaan’, zegt VHL-student Loes Verbiesen van de Sustainable Larenstein Action Group. SLAG spoort de onderwijsinstelling aan tot een meer duurzaamheid. En dat lijkt iets te helpen; sinds kort zijn er de ecoteams van studenten en docenten die de school adviseren. In Velp ligt de nadruk vooralsnog op duurzaamheid als onderdeel van het lesprogramma. In Leeuwarden nemen de ecoteams de interne bedrijfsvoering onder de loep.
Bij de universiteit ijvert het Wageningen Environmental Platform (WEP) voor dezelfde idealen. ‘Wat wij uiteindelijk willen is dat duurzaamheid in alle aspecten van het beleid betrokken wordt’, legt woordvoerster Marlinde Koopmans uit. ‘Er is heel veel kennis binnen Wageningen UR, maar daarvan wordt niks gebruikt in het eigen beleid.’ Volgens de studenten moet WUR er bijvoorbeeld naar streven om volledig CO2-neutraal te worden. Verder noemt Koopmans het gebruik van gerecycled papier in de printers, regenwater als spoelwater in de wc’s en een betere scheiding van het afval.

CEES DE KORTE: ‘CAMPUS CO2-NEUTRAAL MAKEN’
‘Over een jaar gebruiken we groene stroom. Daar ben ik van overtuigd’, zegt energiecoördinator Cees de Korte beslist. De instelling gebruikt nu nog grijze stroom, maar dat contract loopt dit jaar af. ‘Voor je imago kun je niet meer om groene stroom heen. Het is een ontwikkeling die je bij alle universiteiten ziet.’ Bovendien slaat Wageningen UR met groene stroom twee vliegen in een klap. Het groene imago kleurt er flink van bij en er wordt voldaan aan het pas getekende convenant met minister Cramer. Volgens die afspraak moet tot aan 2020 dertig procent energie worden bespaard. ‘Met de inkoop van groene stroom hebben we dat in een keer ruim bereikt’, legt De Korte uit. ‘Met groene stroom heb je namelijk minder CO2-uitstoot. En daar gaat het bij die energiebesparing om.’
Maar is dat genoeg? Nee. ‘Ik zou het heel leuk vinden als we op de campus volledig CO2-neutraal zouden draaien. Het zou mooi zijn als we de warmtevoorziening zo kunnen maken dat we geen aardgas meer nodig hebben.’ Geothermie is volgens De Korte het meest kansrijk. Warmte uit de diepere grondlagen. ‘Wageningen UR zou daarover een soort masterplan moeten maken.’

LOUISE VET: ‘DURF FOUTEN TE MAKEN’
‘Wageningen zou de lat ongelooflijk hoog moeten leggen’, vindt Louise Vet, bijzonder hoogleraar Evolutionaire ecologie, en directeur van ecologie-instituut NIOO-KNAW. ‘We doen fundamenteel groen onderzoek. Zorg dan dat je dat op de campus zichtbaar maakt. Ik mis dat.’ Volgens Vet moet Wageningen vooroplopen. ‘Ik zou het zo mooi vinden als Wageningen aan geothermie ging doen. Ik heb dat ook gevraagd aan de raad van bestuur. Maar dan zeggen ze: we doen al zoveel. We hebben onze windmolens in Lelystad. We hebben warmte-koudeopslag bij Forum, Atlas en Radix. Ja, maar dat heeft het hele land al. Wij moeten hier een stap verder gaan.’
Vet is verklaard voorvechter van cradle to cradle, een filosofie die het gebruik van recyclebare materialen, duurzame energie en respect voor mens en natuur hoog in het vaandel heeft. Het nieuwe gebouw van NIOO, dat dit jaar naast de campus verrijst, moet hét toonbeeld daarvan worden. Op verzoek van de raad van bestuur is inmiddels een rapport gemaakt over de betekenis van cradle to cradle voor Wageningen. Vet: ‘Ik weet nog niet wat het bestuur daarmee gaat doen.’ Ze hoopt dat het tweede Forum volgens de cradle-principes wordt gebouwd. ‘Het kan, als je maar ambitie hebt en visie. En als je maar fouten durft te maken, risico’s durft te nemen.’

Re:ageer