Wetenschap - 29 november 2001

Vuilnisbelt in Zweden maakt vis ziek

Vuilnisbelt in Zweden maakt vis ziek

De meren in Zweden zijn prachtig helder, maar schijn bedriegt. Er kunnen afvalstoffen afkomstig uit nabijgelegen stortplaatsen in zitten en de vissen lijden hier onder, blijkt uit onderzoek van Alterra en de Universiteit van Stockholm.

Het meer Molnbyggen in centraal-Zweden is zo vervuild dat de vissen op grote schaal worden geteisterd door allerlei infecties en zich niet meer goed kunnen voortplanten. Volgens dr Bart Bosveld van Alterra is de hormoonhuishouding van de vissen ontregeld. "We zien dit wel vaker in wateren vlakbij waterzuiveringsinstallaties en industrielozingen, maar voor het eerst is dit nu in verband gebracht met dumpplaatsen."

Lokale vissers klopten aan bij de Universiteit van Stockholm toen ze karpers en baarzen vingen met vreemde aandoeningen: open zweren in de huid en gekrompen geslachtsorganen. De onderzoekers gingen over tot een veldonderzoek en kwamen tot de conclusie dat een nabijgelegen vuilnisbelt de oorzaak is. Deze vuilnisbelt ligt op een heuvel die afwatert op het meer Molnbyggen. De vervuilende stoffen spoelen via het grondwater en een klein riviertje in het meer.

Bosveld heeft de vissen met aandoeningen onder de loep genomen in het laboratorium. "We weten nog niet zeker welke stoffen nu precies verantwoordelijk zijn, maar het is goed mogelijk dat de vervuilende stoffen worden doorgegeven aan visetende vogels en andere dieren." Het gevaar bestaat dat de hormoonverstorende stoffen een steeds hogere concentratie krijgen bij elke volgende schakel in de voedselketen. Van PCB's is het bijvoorbeeld bekend dat ze zich ophopen in de vetlagen van dieren. "Hoe hoger je komt in de voedselketen, hoe specifieker het dieet van dieren. Als een dier zich vooral voedt met dieren die juist vervuilende stoffen met zich meedragen, zal de concentratie snel oplopen." Bosveld wijst erop dat de vuilnisbelt vlakbij het meer Molnbyggen niet goed is afgeschermd. "In Nederland zal dit niet zo snel voorkomen aangezien stortplaatsen hier over het algemeen goed zijn ge?soleerd." Bosveld en zijn Zweedse collega's publiceerden hun onderzoeksresultaten in het vaktijdschrift Toxicology and Applied Pharmacology. | H.B.

Re:ageer