Wetenschap - 18 april 2002

Vrouwen van Ethiopië conserveren biodiversiteit voedselgewas

Vrouwen van Ethiopië conserveren biodiversiteit voedselgewas

Weinigen zullen het gewas kennen, maar voor tien miljoen mensen in Zuid-Ethiopi? is ensete het belangrijkste voedselgewas. De soortenrijkdom van de plant neemt af, en dat is een probleem voor de lokale bevolking. Promovendus Admasu Tsegaye stelt voor kleinschalige kweek te stimuleren.

Ensete is een meerjarig gewas dat lijkt op de banaan en zo'n acht meter hoog wordt. De plant groeit in het wild, maar wordt ook in meer dan vijftig verschillende vari?teiten gekweekt. Vooral in het zuiden en zuidwesten van Ethiopi? vervult de plant meerdere functies voor de bevolking. De knol wordt vermalen, gefermenteerd en geconsumeerd in de vorm van pap of brood. Het grote blad wordt gebruikt als veevoer, maar ook als bord om van te eten. Huizen worden gebouwd met stengel en blad. En de verschillende soorten leveren verschillende medicijnen voor mensen en dieren. Bovendien voorkomt ensete erosie omdat de bladeren zware regenval opvangen. De productie van calorie?n per oppervlakte is bij ensete veel hoger dan bij granen. Bovendien overleeft ensete beter droogte dan granen, omdat het water opslaat in de knol.

De plant wordt bedreigd in haar voortbestaan. Het landbouwareaal per persoon daalt doordat de bevolking groeit. De bevolking teelt daarom alleen nog maar die soorten die veel voedsel opleveren. Andere rassen, die bijvoorbeeld medicijnen of blad opleveren, gaan daardoor verloren. Toch ligt de sleutel voor behoud van de diversiteit van de plant bij de boeren zelf. Vooral vrouwen kweken rondom hun huis verschillende soorten. Ze kunnen beter dan wie ook de verschillende soorten onderscheiden en kennen van elke soort de toepassingen. Moleculaire studies van Tsegaye bevestigen het onderscheid dat lokale vrouwen maken. Overheid en ontwikkelingsorganisaties kunnen het behoud stimuleren door rondom scholen tuinen aan te leggen waar alle soorten gehouden worden. Schoolkinderen kunnen die dan van thuis meenemen. Deze on-farm conservering van diversiteit is beter dan zaad bewaren in een zaadbank, want het zaad kiemt slecht. | J.T.

Admasu Tsegaye MSc promoveert op 22 april 2002 bij prof. Paul Struik, hoogleraar Gewasfysiologie.

Re:ageer