Wetenschap - 1 januari 1970

Voorspellen hoe vaak koeien een melkrobot bezoeken

Voorspellen hoe vaak koeien een melkrobot bezoeken

Voorspellen hoe vaak koeien een melkrobot bezoeken

Gefascineerd door de melkmachine. De Kroatische Landbouwtechniekstudent Alen Dzidic raakte in 1994 tijdens een stage op een Noord-Hollandse boerderij geboeid door de melkveehouderij en vooral door de melkmachine. Als Wageningse MSc-student keek hij naar het nieuwste technische hoogstandje op dit gebied, de melkrobot


Tijdens zijn BSc-opleiding wijdde Alen Dzidic zijn afstudeervak al aan de melkmachine. Hij probeerde een MSc-plaats in Wageningen te bemachtigen met het idee onderzoek te gaan doen naar de melkrobot. En nog voor zijn afstuderen schreef hij een voorstel voor een promotieonderzoek, opnieuw over de melkrobot

Dzidic heeft onderzocht of met behulp van een minimum aan informatie te voorspellen is hoe vaak koeien een melkrobot zullen bezoeken. Dat is nodig om te berekenen of een melkrobot economisch rendabel is. Inzicht in het gebruik van een melkrobot is ook van belang bij het ontwerpen van een nieuwe stal. Boeren die een melkrobot gebruiken, wereldwijd naar schatting ongeveer vierhonderd, kampen soms met het probleem dat hun veestapel de machine niet vaak genoeg met een bezoekje vereert. Hoe vaker de koeien langs komen, hoe groter hun totale melkproductie wordt

Voor zijn onderzoek bestudeerde Dzidic het gedrag van koeien op IMAG-proefboerderij De Vijf Roeden in Duiven. Hij gebruikte achtereenvolgens groepen van tien, twintig en negenentwintig koeien. De proefdieren mochten eerst een week wennen aan de stal en de faciliteiten. De eerste keer moet een mens natuurlijk aan de koeien laten zien hoe het werkt. Het merendeel van de koeien was al eens eerder ingezet bij een proef met de melkrobot. Zij leerden de onervaren koeien de robot te gebruiken, vertelt Dzidic

De koeien leerden regelmatig een bezoek te brengen aan de ruimte waarin krachtvoer werd verstrekt en moesten op weg daarheen langs de melkrobot. Die herkende de dieren aan hun halsband en accepteerde ze niet vaker dan vier keer dag, ofwel om de zes uur. De koeien hadden het systeem snel door, vertelt Dzidic. Koeien zijn nieuwsgierig en ze worden aangetrokken door krachtvoer. Als ze weten dat ze ergens krachtvoer krijgen, passen ze zich heel makkelijk aan.

Tijdens het onderzoek maakten camera's 24 uur per dag iedere tien minuten opnames van de stal. Door de beelden te bekijken wist Dzidic precies hoeveel dieren op welk moment waar waren: in de wachtruimte voor de krachtvoerautomaat, bij het voerhek waar het ruwvoer wordt verstrekt, of in de boxen. Verder had hij nog de elektronisch opgeslagen gegevens van de melkrobot en de krachtvoerautomaat

Het viel Dzidic op dat alles in de stal gladjes verliep. Nergens ontstonden rijen wachtende koeien, zelfs niet voor de krachtvoerautomaat. De dieren hinderden elkaar nauwelijks. Ook brachten de koeien vaak genoeg een bezoekje aan de melkrobot - gemiddeld drie keer per dag - en kregen ze voldoende krachtvoer binnen

Na het bekijken van alle camerabeelden kon Dzidic aan de slag met een model om te voorspellen in welke mate de melkrobot wordt benut. In het model stopte hij informatie over de hoeveelheid koeien die zich op verschillende plaatsen in de stal bevinden en informatie over de melkgift. Uit model blijkt dat de belangrijkste parameters voor de voorspelling het aantal koeien en totale melkgift per uur zijn. Andere variabelen zijn minder belangrijk. Die bevinding moet toepasbaar zijn in de praktijk. Iedere boer weet hoeveel koeien hij heeft en de melkopbrengst per uur kan hij schatten met behulp van zijn productiegegevens. Dus kan een boer ook een inschatting maken over het gebruik van de dure melkrobot

Het onderzoek van Dzidic maakte deel uit van het promotieonderzoek van IMAG-medewerker Ilan Halachmi. De promovendus zal de proeven met een groter aantal koeien herhalen, vertelt Dzidic. Uiteindelijk, daar is Dzidic van overtuigd, leidt dit onderzoek tot een paar eenvoudige rekenregels waarmee boeren kunnen berekenen hoe intensief hun koeien een melkrobot zullen benutten. De boer kan dan besluiten of hij een melkrobot wil en de andere faciliteiten in de stal plannen rond de robot.

Dzidic is nog lang niet uitgekeken op de melkrobot. Al voor zijn afstuderen schreef hij een voorstel voor een promotieonderzoek. De in januari afgestudeerde Master of Science heeft echter pech. In december werd bekend dat het IMAG fors moet bezuinigen. Vooral het melkveehouderijonderzoek moet inkrimpen. Voorlopig is er dus geen geld om Dzidic als aio aan te stellen. Ik moet wachten op betere tijden, want het onderzoek kan eigenlijk nergens anders plaatsvinden. Alleen hier zijn de benodigde faciliteiten aanwezig, zegt Dzidic berustend. L.K

Re:ageer