Wetenschap - 28 juni 2001

Vliegende zaden vallen niet ver van boom

Vliegende zaden vallen niet ver van boom

Sommige planten schieten niet veel op met hun a?rodynamisch gevormde zaden. De kolonisatie van nieuwe gebieden wordt hierdoor niet altijd versneld, meent ir. Eelke Jongejans van de leerstoelgroep Natuurbeheer en plantenecologie.

De gevleugelde en platte zaden van schermbloemen komen misschien twee meter ver, dat is ruim een meter verder dan de 'gewone', weinig a?rodynamische en zwaardere zaden van diezelfde plantenfamilie, ontdekte Jongejans tijdens een veldproef in het Zweedse natuurgebied Tullgarn. Hij volgde de zaden bij een windsnelheid van vier tot tien meter per seconde, wat ongeveer gelijk staat aan windkracht drie.

"De schermbloemsoorten met gevleugelde en platte zaden hebben helemaal niet zo'n groot voordeel. De zaden ontsnappen door hun vorm misschien iets sneller aan de concurrentie van de moederplant, maar ze zullen niet sneller nieuwe gebieden koloniseren."

Onder ecologen is de aanpassing van plantenzaden aan de wind een bekend verschijnsel. Duizenden jaren van evolutie leidde tot een groot scala aan vormen zoals pluisjes en zaden die als een helikopter door de lucht vliegen. Maar sommige planten blijken hiermee dus niet zo'n succes te hebben.

"Vaak worden plantenzaden door ecologen ingedeeld in ruwe groepen. Ze kijken of de zaden wel of niet aangepast zijn aan de wind. Dit is echter niet altijd terecht aangezien de aanpassingen soms, zoals bij de schermbloemen, weinig betekenen", zegt Jongejans.

Volgens hem kan de a?rodynamische vorm van een zaadje zelfs een nadeel zijn: de gevleugelde zaden van de schermbloem laten eerder los bij lage windsnelheden dan bij hoge. Hierdoor liggen sommige zaden al op de grond wanneer er een krachtige wind gaat waaien die de zaden ver had kunnen meenemen. | H.B.

Re:ageer