Wetenschap - 1 januari 1970

Vleeseters in de plantenbak

Vleeseters in de plantenbak

Vleeseters in de plantenbak

Even kijken of ze nog wat gevangen hebben. De achttienjarige Jos K344fer tovert van zijn balkonnetje een winterharde vleesetende plant tevoorschijn. Hij verzorgt op de negentiende verdieping van studentenflat Bornsesteeg zo'n veertig vleesetende planten uit ondermeer Australiƫ, Zuid-Amerika en Afrika. Dit is een bekerplant, een Nederlandse soort. De wat verdroogd uitziende plant bestaat uit circa twintig trompetvormige toeters, zo'n tien centimeter groot, die als een nest hongerige vogelbekjes ongeduldig de lucht in gapen

De eerstejaars biologiestudent selecteert zorgvuldig een van de toeters en gaat die met een schaar te lijf. Een waterig drabje onder in de beker, met een paar slakkenhuisjes, wat moeilijk te verteren wespenvleugeltjes en een ratjetoe van insectenskeletjes in een verre staat van ontbinding, vormt het resultaat van de operatie. Het stelt in de winter niet veel voor, maar had je tijdens de AID eens moeten zien. Ik kwam hier in augustus en het stikte van de wespen. Toen ik in september mijn planten had neergezet was er geen beest meer te bekennen. En de bekers zaten tot de rand vol!

Zijn grootste vangst, herinnert hij zich, was een vogel, een winterkoninkje. Het vogeltje zat ondersteboven vastgeklemd in zo'n toeter. Waarschijnlijk was het op zoek naar voedsel. Toen hij het vogeltje wilde bevrijden, bleek het helaas al dood te zijn

Het is opmerkelijk hoe effectief zo'n vangsysteem van een plant werkt. De plantenverzamelaar, die naast vleeseters ook rotsplanten en orchideeƫn kweekt, beaamt dit. Met zijn stem in een hogere versnelling vertelt hij over de vangsystemen van zijn planten. Deze bekerplant bijvoorbeeld lokt insecten met een kraag van nectar de beker in, waar de diertjes vervolgens niet meer uitkomen door de gladde binnenwand. Sommige planten scheiden verdovende stoffen of hebben naar beneden gerichte haren die het ontsnappen verhinderen. Andere soorten hebben een kleverige lokstof op de bladeren, die na een vangst automatisch oprollen.

Om dat vangkunstje te illustreren doet hij een greep in een van zijn twee aquaria, die dienst doen als klimaatkas - veel vleesetende planten stellen nogal hoge eisen aan hun leefmilieu, zoals continue vochtigheid. Hij toont een zonnedauw, een plant die ook in Nederland voorkomt. Het is een klein behaard plantje, opgesierd met fonkelende druppeltjes aan de uiteinden van de haren. Als hij het plantje aanraakt en zijn vinger weer terughaalt, trekt hij lange slierten van de kleverige vloeistof mee; een fataal goedje voor insecten. Het oprolmechanisme treedt echter niet in werking. In de winter zijn ze nooit zo actief, legt hij uit

Hij duikt opnieuw in zijn aquarium en komt terug met het prototype van een vleesetende plant: opengevouwen mondjes, compleet met tandjes, staan klaar om hap te zeggen. Dit is de venusvliegenvanger. Die vangt vliegende insecten met een dichtklapmechanisme. Met het puntje van zijn schaar probeert K344fer een mondje te activeren maar het plantje is niet erg happig op het aangeboden metaal

Voeren doet hij zijn planten eigenlijk nooit. Af en toe gooi ik er wel eens een kapotgeslagen vlieg in, maar niet vaak. Hij zet het plantje voorzichtig terug en vertelt over de speciale verzorging die de vleeseters vereisen. De meeste soorten zijn eigenlijk halfharde kasplantjes. Ze hebben koude nachten nodig, maar het mag niet vriezen. Ze houden van vochtige milieus, maar kunnen niet tegen kraanwater - daar zit te veel kalk in. Ze groeien uitsluitend op arme bodems zoals turf, of op speciale grondmengsels. Mest hebben ze niet nodig, daar zorgen ze zelf wel voor. Wat dat betreft zijn het voordelige planten.

Omdat de planten uit alle uithoeken van de wereld komen, met hun eigen klimaateisen, moet hij per plant bepalen wat de beste verzorging is. De oon wil een droge winter, de ander juist een droge zomer. De oon houdt van zon, de ander van schaduw. Kortom, zonder groene vingers kun je er maar beter niet aan beginnen. Of je moet zo'n Intratuin-exemplaar hebben. Daar kan iedereen wel mee overweg. M.V

Re:ageer