Wetenschap - 24 januari 2002

Vissen zwemmen soms tegen een muur op

Vissen zwemmen soms tegen een muur op

Dammen en sluizen vormen een obstakel voor trekkende vissen, maar vaak is niet bekend in welke mate. Ir Erwin Winter van het RIVO heeft een methode ontwikkeld om dat te berekenen.

Uitgaande van het type dam of sluis en vooral ook de dynamiek van de rivier, schat Winter hoeveel hinder vissen ondervinden van de waterkeringen. Bij een juiste combinatie van de waterstand, waterafvoer en watertemperatuur zijn vissen namelijk in staat stuwen en sluizen te trotseren.

"Vaak wordt gekeken naar de gemiddelde situatie in een rivier om de impact van barri?res te bepalen, maar het zijn juist de uitzonderlijke situaties waarbij vissen dammen en sluizen kunnen voorbijtrekken", vertelt Winter.

Vissen hebben bijvoorbeeld baat bij vrij hoge waterstanden zodat ze bij een dam of sluis geen groot hoogteverschil hoeven te overbruggen. Een hoge watertemperatuur is ook bevorderlijk: "Als vissen een dam tegenkomen, voeren ze een korte sprint uit van zo'n tien tot vijftien seconden. In warm water functioneren hun spieren beter en hebben ze meer kans van slagen."

De rekenmethode van Winter is toepasbaar voor vele rivieren en beken, aangezien de basale gegevens over waterstanden, -afvoeren en -temperaturen doorgaans voorhanden zijn. Voor het riviertje de Vecht in midden-Nederland bleek bijvoorbeeld dat de stuwen die hier geplaatst zijn, lange tijd een onoverkoombare barri?re vormden voor de meeste vissoorten zoals de spiering en de driedoornige stekelbaars. Pas begin jaren negentig kwam hier een eind aan door de aanleg van vistrappen, speciale goten.

Vele rivieren in Nederland zijn echter nog niet voorzien van vistrappen. Volgens Winter is het zaak om het effect van de hier aanwezige dammen en sluizen op de vissentrek te bepalen. Hij noemt de stuwen in de Maas bij Borgharen en in de Nederrijn. Ook zijn er nog vele beken in Nederland, zoals de Dinkel in Twente, waar vissen op stuwen zonder vistrappen stuiten.

Winter publiceerde zijn onderzoek in het vakblad Fisheries Management & Ecology. | H.B.

Re:ageer