Wetenschap - 10 februari 2010

Virus beschermt tomaat tegen virus

Tuinders kunnen tomaten beschermen tegen het agressieve Pepino mozaïekvirus door een milde variant van dit virus in te zetten. Maar dan moeten ze wel de juiste virusstam kiezen. Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningse promovendus Inge Hanssen.

pepino_mosaic_virus.gif
Er duiken op dit moment veel varianten op in de tuinbouw van de uit Chili afkomstige CH2 stam van het virus. ‘Die verspreidt zich zeer snel en er is geen resistentie tegen’, zegt Bart Thomma van de leerstoelgroep Fytopathologie, de begeleider van Hanssen. De agressieve varianten kunnen veel schade veroorzaken in het gewas. Het virus tast de bladeren en de vruchten van de tomaat aan. Door de gele vlekken op de vrucht zijn de tomaten dan niet te verkopen.
Daarom trekken sommige tuinders een oude strategie uit de kast: ze gebruiken milde virusstammen die het agressieve virus op afstand moeten houden. ‘De tomatenplant is dan als het ware bezet met het milde virus. De agressieve stammen krijgen daardoor geen kans om te infecteren, en dus krijgen de tomaten geen symptomen’, zegt Thomma. Deze vorm van ‘cross-protectie’ werd in het verleden regelmatig gebruikt in de tuinbouw, maar daarna kreeg inbouwen van resistentie in de plant de voorkeur.

Verwantschap
Hanssen, werkzaam bij  het Vlaamse onderzoeksstation Scientia Terrae, ging na welke virusstammen aanwezig zijn in de tomatenkassen. Daaruit bleek dat de Europese virusstam (EU) op zijn retour is en de Chileense stam steeds meer voorkomt. Ook ging ze na of cross-protectie een methode is om problemen met agressieve varianten van de Chileense stam te voorkomen. Ze vond dat de milde versie van het Chileense virus bescherming bood tegen het agressieve broertje. De Europese milde variant en de Peruviaanse stam LP, afkomstig van een neefje van de tomaat, bieden onvoldoende bescherming. ‘Er moet voldoende verwantschap zijn, wil het milde virus nut hebben’, concludeert Thomma.
Sommige tuinders kiezen ervoor om de tomaten vroeg in het groeiseizoen te besmetten met een milde variant van het virus. ‘Het is een ratrace: de tuinder wil ervoor zorgen dat het milde Chileense virus er eerder is dan het agressieve virus.’
Deze strategie heeft enkel zin als het milde virus tot deze Chileense stam behoort, legt Thomma uit. Veel Nederlandse tuinders gebruiken de milde variant van de veel voorkomende EU virusstam. Deze EU variant biedt geen bescherming tegen het agressieve CH2 virus. Sterker nog, de schade kan verergeren als beide stammen samen voorkomen in een menginfectie, wees het onderzoek van Hanssen uit.

Risico’s
Niet alleen Vlaamse en Nederlandse tomatentelers hebben last van het Pepino-mozaïekvirus; het is een wereldwijd probleem, zegt Thomma.
De beste strategie is om resistentie tegen het mozaïekvirus in te bouwen in de tomaat, maar dat kost tijd. Tot die tijd is cross-protectie een bruikbare methode, maar er zitten ook risico’s aan. ‘Want je hebt virussen niet helemaal in de hand. Het milde Chileense virus zou zich kunnen aanpassen en agressiever worden. Bovendien kan dat milde Chileense virus onschadelijk zijn op tomaat, maar bijvoorbeeld tot problemen leiden op andere gewassen. Dat doet dit virus niet, maar dat is wel een risico van cross-protectie.’
 

Re:ageer