Wetenschap - 5 april 2012

Verwarring over gezondheid geen simpel probleem

Verward en hulpeloos worden we van al het tegenstrijdige gezondheidsadvies. Althans, dat concluderen de auteurs van De gezondheidsepidemie. Hoog tijd dus voor minder frivole wetenschap en meer terughoudendheid bij de media. De verwarring onder burgers is inderdaad een probleem, zegt Edith Feskens, epidemioloog bij de leerstoelgroep Humane voeding, maar deze analyse en kritiek zijn veel te simpel.

'In mijn omgeving en in ons onderzoek bemerk ik de verwarring van burgers ook. Er komen adviezen voorbij waarbij, zeg pindakaas, de ene dag goed en later weer slecht voor je is. In hun boek noemen de auteurs te enthousiast publicerende wetenschappers als oorzaak. De media zouden hierdoor vaker gaan schrijven over bijvoorbeeld ADHD. Hierdoor ontstaat een zelfversterkend mechanisme, waarbij meer mensen naar de dokter gaan. Door de toename in diagnoses wordt daarna nog meer over het thema geschreven.
Maar de auteurs gaan voorbij aan het feit dat iedereen tegenwoordig meteen het internet op gaat. Daar worden ze geconfronteerd met een overvloed aan informatie. En aangezien onderzoek nu eenmaal tegenstrijdige resultaten oplevert, staan die tegenwoordig de volgende dag ook gewoon op internet. Dit is een lastig probleem en ik zou niet weten hoe je dat moet oplossen.
Het idee dat wij naar frivole verbanden zoeken in datasets herken ik bovendien helemaal niet. Bij goed epidemiologisch onderzoek gebruik je een hypothese die ergens op is gebaseerd; voor verbanden moeten aanwijzingen zijn. Wat we wel zorgvuldig moeten doen is communiceren. In persberichten staat vaak de publicatie an sich prima omschreven. Maar je moet ook de rest van het veld erbij betrekken, het in context plaatsen en verwijzen naar de richtlijnen van het voedingscentrum. Die nuances vallen er bij journalisten en in het persbericht maar al te snel vanaf. Andere zaken mis ik in het boek helemaal. Neem het wantrouwen waar wetenschappers tegenwoordig tegenaan lopen. Of het niveau van welvaart in Nederland waardoor we steeds hogere eisen stellen aan gezondheid. Het boek voedt een interessante discussie, maar het idee van een gezondheidsepidemie hebben de auteurs niet goed genoeg onderbouwd.'

Re:ageer