Wetenschap - 23 november 1995

Veredelen

Veredelen

Kruising en selectie. Limoengroen en kersrood. Posters en brochures.


Onze hortensia is eerst roze, wordt dan groen en dan rood", vertelt Wilko Hofstede, die deze maand samen met zijn vader Koos op de bloemenveiling van Aalsmeer de hoofdprijs in de wacht sleepte. Uit 58 nieuwe varieteiten verkozen handelaren, bloemisten en consumenten de Hofstede-hortensia tot Primeur van het jaar.

Het veredelingswerk is verricht door Hofstede junior, vierdejaars student Veredeling aan de LUW. Wilko is de ideale werkstudent: samen met zijn vader runt hij een plantenkwekerij te Huissen, hij heeft het nieuwe ras in een eigen bv ondergebracht en hij studeert parttime in Wageningen. Dit is mijn vierde jaar aan de LUW, maar ik ben hoofdzakelijk met vakken uit het tweede jaar bezig. De promotie van de hortensia, zo'n anderhalf jaar geleden, heeft een hoop tijd gekost. Maar ik ben niet anders gewend dan werken en leren; dat deed ik op het vwo ook. In het afgelopen trimester zat ik gemiddeld drie dagen per week in Wageningen."

De veredelingsstudent begon acht jaar geleden met de ontwikkeling van de succesvolle hortensia. Toen wist ik nog niet dat de LUW bestond." Hij nam de meest afwijkende variant uit de verzameling hortensia's van zijn vader en ging deze inkruisen. Duizend zaailingen kweken en er dan 999 weggooien." Deze fase van kruising en selectie nam enkele jaren in beslag.

De meeste hortensia's zijn eerst roze en verkleuren daarna naar blauw. Meestal blijft de hortensia dan blauw, soms loopt de kleur in de loop van 'n jaar of drie terug naar roze. Dat heeft te maken met de zuurgraad van de grond, legt Hofstede uit. Het opmerkelijke van de Hovaria Hobella (Hofstede variatie, Hofstede's mooiste) is dat deze ieder jaar drie kleuren heeft: eerst zachtroze, dan limoengroen, dan kersrood. Die zachtroze kleur zie je heel weinig", aldus Wilko Hofstede. Bovendien is de kleurwisseling niet afhankelijk van de zuurgraad van de grond, zodat de Hobella ieder jaar weer roze begint te bloeien."

Daar had het panel van de Aalsmeerse veiling, dat de nieuwe hortensia onder ogen kreeg, veel waardering voor. De consumenten wezen de Hobella unaniem als mooiste aan, de bloemisten ook. De rest van de nieuwe varieteiten eindigde op grote afstand. Iedereen stond ervan te kijken." Hofstede verklaart het succes mede door de grote populariteit van hortensia's. Zijn vader legde daar mede de basis voor, door vijftien jaar geleden Zwitserse varieteiten op de Nederlandse markt te introduceren. De hortensia is al vier generaties een specialiteit van het Huissense sierteeltbedrijf.

In 1994 ging de Hovaria Hobella ook op het Plantarium te Boskoop strijken met de hoofdprijs. Hofstede exporteert de populaire hortensia al naar onder andere Engeland, Duitsland, Frankrijk, Canada en de Verenigde Staten. Voor de export naar Japan staan nu tachtigduizend planten klaar.

De kweker verkoopt in Europa geen stekken, maar grotere planten. Aangezien Hofstede junior het kwekersrecht op de Hovaria Hobella heeft aangevraagd (in de Verenigde Staten is de plant al gepatenteerd, in Europa nog niet) zijn nu onderhandelingen gaande met Amerikaanse en Japanse firma's die de hortensia onder licentie zelf willen kweken. Dat betekent dat de werkstudent van deze firma's een vergoeding krijgt per vermeerderde plant.

We hebben de wet achter ons", stelt de vierdejaars student, maar hij weet ook dat er bedrijven zullen komen die zijn produkt gratis willen vermeerderen. Dat is nog niet voorgekomen, omdat ze met een paar planten niet snel kunnen vermeerderen. Maar het gaat komen. Vaak hoor je gauw genoeg dat klanten de hortensia elders goedkoper kunnen krijgen. Dan wordt het tijd om een advocaat in de arm te nemen."

Wilko Hofstede zit intussen niet stil; hij heeft inmiddels ook kwekersrecht aangevraagd voor de Hovaria Homigo, Hofstede's amigo. Deze kleurt iets anders: van blauw via groen naar rood.

Wat kan deze veredelaar nog leren op de LUW? Ik heb in de inleidende vakjes een paar basisbegrippen geleerd, die ik in mijn veredelingswerk zou kunnen toepassen. Verder wil ik technieken leren om in vitro te veredelen en hoop ik de genetische modificatie onder de knie te krijgen. Ik moet zeggen: ik hou niet zo van die moleculaire kant. Dat is niet zo tastbaar; ik werk liever met mijn handen. Maar om verder te komen zijn die moleculaire technieken wel belangrijk. Ik hoop tijdens mijn studie nog een supervarieteit te ontwikkelen, waarbij de universiteit me technisch kan ondersteunen."

Hofstede junior weet inmiddels dat het maken van een plant een ding is, maar dat stap twee, de promotie, de meeste tijd in beslag neemt en het meeste geld kost. Met de promotie zijn we met z'n tweeen zo'n twee jaar bezig geweest. Posters maken, brochures opstellen, spullen maken voor presentaties en klanten werven. Op dit moment loopt er veel correspondentie met de Verenigde Staten. Ik vertaal en overleg over de telefoon. Dan komt het toch goed van pas dat ik Engels en Duits op het vwo heb gedaan."

Nu de promotie op streek ligt, heeft Hofstede weer meer tijd voor de studie. Ik ben nog zeker vier jaar bezig". In die tijd moet de student, als het aan zijn vader ligt, nog eens uitzoeken waarym de Hortensia Hobella zo fraai van kleur verandert. Hofstede senior vermoedt dat in de plant vorming van de kleurstof anthocyaan plaatsvindt en hij zou graag eens van een Wageningse expert horen of dat kan kloppen. Wilko is een bescheiden jongen, maar hij zou best wat meer met de docenten over zijn veredelingswerk mogen praten", meent vader Koos.

Junior wil weten wat de houdbaarheid van de snijbloem van de hortensia bepaalt. En wel inwendig, dus niet alleen met behulp van houdbaarheidsmiddelen." Tot slot zou hij willen weten waarom de bloemvorm van een andere hortensia-varieteit die hij veredelt niet stabiel is en bij vermeerdering telkens weer terugvalt in de oude vorm. Dat moet de eigenaar van de Primeur van het jaar nog uitpuzzelen.

Re:ageer